Trích Báo cáo Tình báo số 31 của Quân khu Đặc biệt miền Tây (ZapVO) về hoạt động của các phần tử quốc gia cực đoan Ukraine trên lãnh thổ Phủ Toàn quyền tại các vùng giáp biên giới với Liên Xô.

 Ngày 1 tháng 11 năm 1940.

[...] [I] Hoạt động của các phần tử quốc gia cực đoan Ukraine

Theo các dữ liệu liên tục được xác thực trong tháng 10, hoạt động của các tổ chức quốc gia cực đoan Bạch vệ trên lãnh thổ Phủ Toàn quyền đã gia tăng một cách rõ rệt.

Ví dụ, theo dữ liệu ngày 5 tháng 10 năm 1940, tại làng Kożanówka (cách Terespol 9 km về phía nam), một giáo viên người Ukraine trong giờ học đã bắt các học sinh phải lặp đi lặp lại nhiều lần câu nói: "Ukraine sẽ trải dài đến tận Biển Đen".

Tại một số ngôi làng thuộc dải biên giới giáp Liên Xô, giáo viên các trường học quốc gia cực đoan Ukraine đang đẩy mạnh tuyên truyền sô-vanh (dân tộc vị kỷ), nói rằng: "Phải thành lập nước Ukraine vào lúc này, hoặc không bao giờ. Với sự giúp đỡ của người Đức, tất cả chúng ta phải đồng lòng như một để giải phóng Ukraine của mình. Hiện nay chúng ta có rất nhiều quân. Bọn Bolshevik sẽ không thể chống cự nổi khi Đức, Nhật Bản, Ý và Pháp bắt đầu mở cuộc tấn công vào chúng".

Tuy nhiên trên thực tế, khi nghe những lời bàn tán như vậy, thanh niên nông thôn ở dải biên giới lại nói với nhau: "Nếu người Đức bắt đầu động viên chúng ta vào quân đội, tất cả chúng ta sẽ trốn sang Liên Xô". Việc thanh niên trên 12 tuổi từ Phủ Toàn quyền nhiều lần vượt biên sang Liên Xô chứng tỏ rằng hoạt động tuyên truyền sô-vanh của các phần tử quốc gia cực đoan đang mang lại kết quả ngược lại trong hàng ngũ giới trẻ.

Tên Kac Zinovy, giáo viên làng Kostomłoty, với tư cách là thành viên của một tổ chức quốc gia cực đoan Ukraine, đã hệ thống hóa việc tuyên truyền, lôi kéo thanh niên gia nhập tổ chức. Phương pháp tiếp cận thanh niên chủ yếu của tên này là tổ chức đọc tờ báo quốc gia cực đoan "Tin tức Kraków" (Krakivski Visti) [156].

Tại nhiều ngôi làng, giữ chức vụ giáo viên các trường tiểu học là những đối tượng được điều động đến và đã trải qua đào tạo đặc biệt từ vùng Transcarpathian Ukraine.

Việc giảng dạy tại các trường học nông thôn chỉ được chuyển sang bằng tiếng Đức và tiếng Ukraine.

Vào các cơ quan hành chính địa phương (ngoài người Đức) thì chỉ có người Ukraine được bổ nhiệm. Người Ba Lan, cũng như từ trước đến nay, vẫn bị chính quyền hết sức nghi ngờ.

Để đáp lại những luận điệu tuyên truyền của các phần tử quốc gia cực đoan Ukraine về một "nước Ukraine Vĩ đại" (Velikoukraina), các nông dân trưởng thành thường mỉa mai rằng: "Có ích gì đâu nếu chúng ta hợp nhất thành 'nước Ukraine Vĩ đại' — người Đức rồi cũng sẽ tịch thu hết ngũ cốc mà thôi".

Theo dữ liệu ngày 23 tháng 10 năm 1940, thành phần của "Ủy ban Quốc gia Ukraine" tại Warszawa bao gồm ba linh mục Giáo hội Chính thống giáo, một cựu Đại tá quân đội Sa hoàng và thư ký ủy ban là một cựu sĩ quan quân đội Sa hoàng. Theo điều lệ của ủy ban, chỉ có người Ukraine mới được trở thành thành viên. Tất cả các thành viên có nghĩa vụ phải tham gia các cuộc họp và nghe tuyên truyền chống Liên Xô.

Mỗi thành viên của ủy ban có nghĩa vụ phải có mặt tại địa điểm thành lập các đơn vị vũ trang Ukraine ngay khi có lệnh triệu tập đầu tiên của ban lãnh đạo.

Các thành viên ủy ban không có thẻ hội viên và không phải đóng bất kỳ khoản hội phí nào, nhưng mỗi người tham gia tổ chức sẽ nhận được một giấy chứng nhận về việc người đó thực sự đã đăng ký tại ủy ban. Giấy chứng nhận này có thể thay thế hộ chiếu trên lãnh thổ Phủ Toàn quyền.

Tất cả các thành viên ủy ban đều được hưởng các đặc quyền: nhận phiếu mua lương thực miễn phí, được ưu tiên cung cấp chất đốt, v.v.

Theo dữ liệu sơ bộ của Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng (UPV) thuộc NKVD, từ ngày 1 tháng 7 năm 1940, tại thành phố Kraków đã vận hành các khóa học kéo dài ba tháng nhằm đào tạo hạ sĩ quan cảnh sát và cảnh sát viên phổ thông từ nhóm cư dân Ukraine.

Các học viên được đào tạo trong các doanh trại, mặc cảnh phục màu xanh thẫm và đeo băng tay màu vàng ở cánh tay phải.

Tại làng Wola Wereszczyńska, các thông báo đã được dán lên để chỉ rõ rằng các khóa học này tiếp nhận những người Ukraine có đủ sức khỏe nghĩa vụ quân sự dưới 30 tuổi, chiều cao không dưới 166 cm. Khóa học viên đầu tiên dự kiến tốt nghiệp vào ngày 1 tháng 10 năm 1940.

Tại thành phố Włodawa, các khóa học đào tạo phần tử biệt kích - gián điệp đã được tổ chức, hiện tại đang có khoảng 300 tên theo học. Mục đích của các khóa học này là để thực hiện các hành động phá hoại, bạo loạn trên lãnh thổ Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraine (UkrSSR).

Ủy ban các phần tử quốc gia cực đoan Ukraine tại Biała Podlaska đặt trụ sở tại Quảng trường Tự do và do một kẻ tên là Glebovitsky đứng đầu.

Vào những ngày đầu tháng 10, một đại diện của ủy ban này đã đến làng Dubiel Stary để tổ chức một cuộc họp của các tín đồ. Tại cuộc họp này, vấn đề chuyển đổi ngôn ngữ hành lễ từ tiếng Nga sang tiếng Ukraine đã được đặt ra. Vấn đề này vẫn phải bỏ ngỏ do sự phản đối của các tín đồ.

Ngày 20 tháng 9 năm 1940, một tên linh mục Ukraine được ủy quyền từ ủy ban Warszawa đã vội vã tìm đến. Trong bài phát biểu chống Liên Xô, tên linh mục này đã kêu gọi "các huynh đệ" đứng lên đấu tranh "để giải phóng những người anh em của chúng ta khỏi đám cùng đinh đỏ và thành lập một nền cộng hòa Ukraine hùng mạnh dưới sự bảo hộ của nước Đức". Hiện chưa rõ cuộc họp của các tín đồ đã đưa ra quyết định thực tế nào sau báo cáo của tên đại diện được ủy quyền này.

Kết luận

Chính quyền Đức trên lãnh thổ Phủ Toàn quyền trong tháng 10 đã tăng cường trưng thu nông sản, điều này tất yếu làm trầm trọng thêm tâm lý bài Đức trong quần chúng nhân dân lao động rộng rãi.

Trong tháng 10, các công tác khôi phục các xí nghiệp công nghiệp cũ của Ba Lan đã được triển khai, trong đó có thu hút cả công nhân người Ba Lan vào làm việc.

Thành phần dân cư bị tước đoạt quyền lợi và bị áp bức nặng nề nhất là người Do Thái và người Ba Lan.

Sự hỗ trợ toàn diện đối với các tổ chức quốc gia cực đoan Ukraine vẫn tiếp tục diễn ra, đi kèm với việc tiếp tế vật chất để nuôi dưỡng các thủ lĩnh của chúng.

Cuộc chiến tranh kéo dài và tác động hủy hoại của nó đối với nước Đức đang làm gia tăng tâm lý phản chiến trong binh lính quân đội Đức, chủ yếu là trong nhóm quân nhân lớn tuổi.

Kho lưu trữ Trung ương Bộ Quốc phòng Liên bang Nga (TsA MO RF). Phông 32. Mục lục 11309. Hồ sơ 14. Tờ 13-17. Bản chính. [194]

I. Lược bỏ những thông tin không liên quan đến chủ đề của tập văn kiện.

Văn bản này được trích từ ấn phẩm: Các tổ chức quốc gia cực đoan Ukraine trong những năm Thế chiến thứ hai. Tài liệu. Gồm hai tập. Tập 1. 1939-1943. Trang 194-195. Tài liệu số 1.69.

Chú thích

  • [156] "Krakivski Visti" (Tin tức Kraków) là một tờ nhật báo bằng tiếng Ukraine do nhà xuất bản "Ukrainske Vydavnytstvo" (xem chú thích 122) phát hành từ năm 1940 đến năm 1944 tại Kraków, và từ năm 1944 đến năm 1945 tại Wien (Áo).

  • [122] Vào tháng 12 năm 1939, tại Phủ Toàn quyền, nhà xuất bản "Ukrainske Vydavnytstvo" (Nhà xuất bản Ukraine) đã được thành lập với trung tâm đặt tại Kraków (hoạt động đến tháng 3 năm 1945), có mối liên hệ chặt chẽ với Ủy ban Trung ương Ukraine. Trước khi vùng Galicia được sáp nhập vào Phủ Toàn quyền, nhà xuất bản tại Kraków này nắm độc quyền về in ấn và phát hành các ấn phẩm. Từ ngày 5 tháng 9 năm 1941, người Đức bắt đầu xuất bản tờ "Lvivski Visti" (Tin tức Lviv) cho người Ukraine tại Lviv và muốn thâu tóm luôn nhà xuất bản Ukraine. Sau vài tháng thương lượng, một thỏa hiệp đã được thông qua: người Ukraine giữ lại được "Ukrainske Vydavnytstvo", mở rộng hoạt động của nó sang vùng Galicia bằng cách lập chi nhánh tại Lviv, và nhận được quyền phát hành tờ báo "Krakivski Visti". Tờ "Lvivski Visti" vẫn nằm trong tay người Đức. Việc kiểm soát lĩnh vực xuất bản từ phía chính quyền chiếm đóng do Cục Tuyên truyền và đại diện phụ trách báo chí của chính phủ Phủ Toàn quyền thực hiện. Báo chí Ukraine được xuất bản ở hầu hết các thành phố lớn. Các ấn phẩm định kỳ của nhà xuất bản này bao gồm nhật báo "Krakivski Visti", tuần báo "Kholmska Zemlia", các tạp chí văn học nghệ thuật "Iliustrovani Visti", "Nashi Dni", "Vechirnia Hodyna", tạp chí cho giới trẻ "Mali Druzi", "Doroha", v.v. Một nhóm riêng biệt gồm các ấn phẩm tôn giáo và các ấn phẩm chuyên ngành về giáo dục, kinh tế, hợp tác xã, đường sắt, nông nghiệp cũng được phát hành rộng rãi.