Lời tựa của nhóm dịch
Việc dịch tác phẩm này được đặt ra trong bối cảnh thế giới hiện nay có nhiều biến động, chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa đế quốc vẫn còn đang có ưu thế lớn nhưng đầy rẫy mâu thuẫn và khủng hoảng. Các nước tư bản, đế quốc giờ đây không ngần ngại sử dụng các biện pháp phát xít, phản động nhất để trấn áp giai cấp công nhân, nhân dân lao động và người yếu thế trong nước, đồng thời ngang ngược xâm phạm quyền tự quyết dân tộc của các quốc gia có chủ quyền, dưới chiêu bài “nhân quyền”, “dân chủ”, biến các giá trị ấy trở thành lời nói suông cho những mục tiêu “tích lũy tư bản”, “lợi nhuận không ngừng” như chính Parenti luôn nói.
Bất kể thái độ của chúng là đồng minh của ai, nhân danh cái gì, đảng phái nào cầm quyền, điểm chung của bọn chúng là bảo vệ trật tự áp bức, bóc lột người, tối đa hóa lợi nhuận và giành lấy ưu thế và địa vị trong thế giới tư bản chủ nghĩa. Đối với chúng, không có kẻ thù, đồng minh hay chế độ nào là vĩnh viễn, chỉ cần lợi ích của giai cấp tư sản được bảo tồn. Cứ như thế, khi cảm thấy bị đe dọa, thì cái loa “dân chủ” sẽ bị vứt đi và búa rìu phát xít lại vung lên. Những điều mà chúng ta đang chứng kiến, Parenti và những người Mác-xít chân chính vẫn luôn nhìn thấy như một điều tất yếu.
Như kinh điển của Mác – Lênin đã chỉ ra, tư hữu là nguồn gốc của sự phân chia giai cấp, là cái nền tảng cho địa vị thống trị của giai cấp tư sản. Vì vậy, giai cấp tư sản không tiếc nguồn lực để bôi nhọ, chống phá Chủ nghĩa Cộng sản, làm tầm thường hóa Chủ nghĩa Xã hội, hòng hạ bệ mối đe dọa lớn nhất đối với quyền tư hữu và trật tự của bọn chúng. Từ chỗ là những đội quân Thập tự bảo vệ truyền thống văn hóa trước làn sóng cấp tiến cách mạng, chúng nhanh chóng khoác cái áo cảnh sát bảo vệ “tự do” và không tiếc ngốn máu quân dân trong cái sự nghiệp bảo vệ “tự do” đó. Nực cười hơn, không chỉ tuyên truyền Chủ nghĩa Phát xít và Chủ nghĩa Cộng sản là hai thái cực toàn trị đối lập tàn ác, giờ còn có cả nghiên cứu rằng Chủ nghĩa Phát xít và Chủ nghĩa Cộng sản có chung một nguồn gốc là Chủ nghĩa Mác!
Michael Parenti trong tác phẩm có lẽ là nổi tiếng nhất trong sự nghiệp mình, Blackshirts and Reds, tác phẩm mà các bạn đang đọc, đã không ngần ngại mà chỉ ra Chủ nghĩa Phát xít mới thực sự là con đẻ của Chủ nghĩa tư bản, được sinh ra để củng cố trật tự tư sản, sát phạt những người cộng sản, cánh tả phiền phức, được tưởng thưởng hào phóng tài chính và địa vị từ giai cấp tư sản trong và ngoài nước. Nhưng đây không phải tác phẩm chỉ chăm vạch tội phát xít của những năm 30, 40 thế kỷ XX, đây là tác phẩm đòi hỏi ta phải mở mắt mà nhìn xem, phát xít có còn là câu chuyện ác mộng của thời trước 1945 không, hay nó luôn ở đó, chỉ đổi tên ở từ Mussolini, Hitler sang cái tên Pinochet, Yeltsin chẳng hạn. Sách xuất bản năm 1997, giờ đây hẳn phải cập nhật thêm cái tên Trump, Netanyahu.
Cuốn sách này trên hết bảo vệ lý tưởng cộng sản, khẳng định những thành tựu của hệ thống Xã hội chủ nghĩa và trên cơ sở đó, vạch rõ ranh giới với chủ nghĩa phát xít, đưa chúng về vị trí con đẻ của chủ nghĩa tư bản, giải độc những thứ thổi phồng, bôi nhọ đối với chủ nghĩa cộng sản. Vào giai đoạn cao trào của Chiến tranh Lạnh và thời kỳ hậu Xô-viết, khi truyền thông chính thống phương Tây đồng loạt ca tụng “Sự cáo chung của lịch sử” và sự toàn thắng của chủ nghĩa tư bản, Parenti đã đi ngược lại hoàn toàn dòng chảy đó. Với nhãn quan sắc bén của một người Mác-xít, Parenti đã bóc trần sự thật về đời sống “dân chủ”, “tự do” hơn dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, từ đó lên án mạnh mẽ sự tàn bạo, giả tạo của giai cấp thống trị và đám “bất đồng chính kiến” nay đã trở thành “chính khách”, “tinh hoa” với cách hành xử phát xít để dọn đường cho cái gọi là “thị trường tự do”, về bản chất là tự do tích lũy tư bản của cá nhân, đầu cơ và mở đường cho tư bản ngoại bang thâu tóm thị trường.
Từ việc khẳng định những quyền lợi của nhân dân các nước XHCN đến việc mô tả tình cảnh bi đát hậu cộng sản, Parenti không nói suông như một thuyết âm mưu mà có dẫn chứng cụ thể và rất có tính thời sự ở thời điểm đó, những lời thừa nhận của chính những phần tử tư bản chủ nghĩa đến những bộc bạch của nhân dân, những bài báo cáo và thậm chí trích dẫn từ những tờ báo tư sản hàng đầu của phương Tây. Bằng lý luận của chủ nghĩa Mác, phân tích giai cấp của ông trở nên vô cùng sống động và thực tế. Thay vì những khái niệm trừu tượng, ông chứng minh bằng những số liệu cụ thể: từ quyền lợi hiển nhiên về an sinh, nhà trẻ, bình đẳng giới của phụ nữ Đông Đức bị tước đoạt sau năm 1990, cho đến thảm cảnh của trẻ em vô gia cư ở Mông Cổ khi quốc gia này bị “thị trường hóa”. Những ví dụ mắt thấy tai nghe đó làm cho lập luận của ông có sức thuyết phục tuyệt đối. Nhưng đây cũng không phải tác phẩm hoài cổ, Parenti không giấu diếm mà chỉ ra những khuyết tật như quan liêu, giáo điều ở Liên Xô và các nước XHCN trên tinh thần phê phán khoa học và phân tích nguồn gốc cho các khuyết tật đó thẳng thắn không khác gì phê phán chính chủ nghĩa tư bản.
Tinh thần kiên định với các nguyên tắc Chủ nghĩa Mác khiến ta càng khâm phục tác giả hơn, tác giả tái khẳng định tính khoa học của Chủ nghĩa Mác, đồng thời vạch trần bản chất cơ hội, dễ thỏa hiệp và lý thuyết suông của những người cánh tả chống Cộng, đập tan âm mưu xóa bỏ “đấu tranh giai cấp” trong trào lưu tiến bộ của nhân loại. Thay vì sử dụng những thuật ngữ triết học Mác-Lênin quá hàn lâm, Parenti thuyết phục người đọc bằng một lối viết tràn đầy tính chiến đấu, châm biếm sâu sắc nhưng lại cực kỳ dễ hiểu.
Đầu năm 2026, Michael Parenti đã qua đời ở tuổi 92 tại Massachusetts, khép lại hành trình của một trong những bộ óc phản biện kiên cường nhất của cánh tả Mỹ nói riêng và phong trào cộng sản và công nhân quốc tế nói chung. Bản dịch tiếng Việt này như một lời tri ân đến đến một người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng phản đế, vì sự nghiệp giải phóng nhân loại. Đến nay là đã trôi qua 30 năm kể từ ngày Parenti viết tác phẩm này, số liệu, thống kê, biến động chính trị đã có ít nhiều thay đổi, một số quan điểm của Parenti có thể không nhất thiết phải đồng nhất với chúng tôi, nhưng tính thời sự và giá trị của nó vẫn cao vì bản chất chủ nghĩa tư bản đến nay vẫn không đổi và có phần lộ bộ mặt thật hơn, cũng như khát vọng về một xã hội tốt đẹp hơn cũng chưa bao giờ ngừng lại.
Chúng tôi với lòng nhiệt thành và tự nguyện vì sự nghiệp cộng sản hi vọng rằng bản dịch này sẽ góp phần nâng cao ý thức giai cấp và nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, góp phần phổ biến nhiều hơn các tư tưởng, phân tích và phản biện quý báu trong kho tàng lý luận chủ nghĩa Mác trên thế giới mà chưa có nhiều cơ hội tiếp xúc với độc giả Việt Nam. Chúng tôi nhận thức khả năng hạn chế của nhóm dịch và không có tham vọng thay thế các đội ngũ dịch thuật chuyên nghiệp, đồng thời chúng tôi mong đợi tác phẩm có thể được xuất bản chính thức tại Việt Nam. Mong các đồng chí và quý độc giả có thể đóng góp ý kiến mang tính xây dựng để nhóm ngày càng hoàn thiện hơn.