Điện mật của các thành viên phái đoàn Xô viết tại Iran, A. V. Terentyev và Tyulenev gửi Ban Dân ủy Ngoại giao Liên Xô. Ngày 25 tháng 4 năm 1939

 

Ngày 25 tháng 4 năm 1939

Hôm qua, tại buổi tiếp đón ở chỗ Aalam, tôi đã trò chuyện với Thái tử (* Mohammad Reza Pahlavi). Sau khi mời tôi và Tyulenev đến chỗ mình, Thái tử đã trò chuyện một cách đầy chủ ý với chúng tôi trong suốt 45 phút ngay trước sự chứng kiến của vài trăm khách khứa – những người đã phải kiên nhẫn chờ cuộc trò chuyện của chúng tôi kết thúc, và sau đó buổi khiêu vũ mới được Thái tử khai mạc trễ mất một tiếng đồng hồ. Đây là một hành động chính trị độc nhất vô nhị, chưa từng có tiền lệ trong đời sống của ngoại giao đoàn tại Tehran, và nó gần như là chủ đề duy nhất trong các cuộc trò chuyện suốt cả buổi tối hôm đó. Từ trước đến nay, Thái tử chưa bao giờ đụng chạm đến các chủ đề chính trị khi trò chuyện với bất kỳ ai, điều này cho phép chúng tôi đưa ra một kết luận không thể sai sót rằng cuộc trò chuyện này đã được định hướng từ trước bởi Đức Vua (Shah).

Thái tử đã nói một cách rất cởi mở về ý nghĩa vô cùng to lớn của "Liên bang Xô viết vĩ đại" trong sự phát triển và "sự tồn tại yên bình của Iran, quốc gia mà chính sách hòa bình của họ đang tiếp bước người láng giềng của mình". Ngài nói: "Các ngài là một quốc gia hùng mạnh với 175 triệu dân, một quốc gia mà khi xây dựng cuộc sống của mình thì không sợ hãi trước bất kỳ mối đe dọa nào, bởi các ngài có một quân đội tinh nhuệ nhất thế giới cùng tuyệt đối mọi chủng loại nguyên nhiên vật liệu để bảo vệ đất nước trong trường hợp các ngài bị đe dọa bởi bất kỳ nguy hiểm nào. Sức mạnh và quyền lực của các ngài cũng góp phần củng cố nền độc lập của chúng tôi. Liên Xô không chỉ là một cường quốc châu Âu, mà còn là một quốc gia mà bằng chính sách hòa bình của mình đang bảo đảm hòa bình cho vùng Trung Đông, và trước hết là tại các quốc gia như Iran và Thổ Nhĩ Kỳ".

Tiếp tục phát triển ý kiến nêu trên của Đức Vua trong cuộc gặp đầu tiên của chúng tôi, Thái tử đã nhấn mạnh vài lần rằng Iran đã, đang và sẽ luôn trung thành với chính sách tình bạn chân thành với Liên Xô, "không một sự bất đồng nhỏ nào trong các vấn đề quan hệ thực tiễn có thể làm lu mờ sự chân thành trong các mối quan hệ mà Đức Vua và chính phủ Iran dành cho Liên Xô". Về điều này, Thái tử đã thay mặt Đức Vua và nhân danh chính mình đề nghị chuyển lời tới chính phủ của chúng ta. "Chúng tôi nghiêm túc noi theo tấm gương của Liên bang Xô viết trong các vấn đề phát triển nền kinh tế quốc gia và cũng giống như các ngài, chúng tôi sẽ không tiếp nhận các khoản vay nước ngoài, vì các khoản vay này sẽ khiến quốc gia bị phụ thuộc vào mặt chính trị đối với nước cấp khoản vay".

Thái tử cũng đề nghị bắt đầu tiến hành các chuyến thăm viếng lẫn nhau giữa các chỉ huy Hồng quân và các sĩ quan Iran để "các đại diện quân đội của chúng tôi có thể học hỏi được nhiều điều từ những gì các ngài có trong việc tổ chức lực lượng vũ trang. Các ngài thì không có gì để học hỏi từ chúng tôi, nhưng các chỉ huy của các ngài sẽ luôn được tiếp đón tại Iran với lòng hiếu khách chân thành nhất".

Thực tế là Thái tử chỉ trò chuyện với Weygand ( Trưởng phái đoàn Pháp, cấp tướng, trong những năm 1939—1940 là tổng tư lệnh quân đội Pháp tại vùng Đông Địa Trung Hải), Schulenburg (Đại sứ Đức), vị Bộ trưởng Đức — trưởng phái đoàn và những người khác chỉ vỏn vẹn từ ba đến năm phút, trong khi hình thức trò chuyện mang tính chủ ý với chúng tôi diễn ra suốt 45 phút, đã không lọt khỏi tầm mắt của tuyệt đối bất kỳ ai trong số hàng trăm vị khách có mặt tại buổi tiếp đón.

Terentyev, Tyulenev

Lưu trữ Chính sách Đối ngoại Liên Xô (АВП СССР), phông 059, mục lục 1, hòm 306, hồ sơ 2114, tờ 78-80.