Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười vĩ đại đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong lịch sử nhân loại.

Cuộc Cách mạng Xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Vĩ đại — sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong lịch sử loài người

Ngày 25 tháng 10 (7 tháng 11) năm 1917, Cách mạng Xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Vĩ đại đã giành chiến thắng tại Nga, mở ra một kỷ nguyên mới của lịch sử thế giới. Kể từ nay, chủ nghĩa tư bản đã chấm dứt việc đóng vai trò là hệ thống kinh tế - xã hội duy nhất và bao trùm toàn diện. Trên một phần sáu bề mặt trái đất, một xã hội xã hội chủ nghĩa mới đã ra đời.

Cách mạng Xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Vĩ đại là hệ quả tất yếu của toàn bộ quá trình phát triển trước đó của xã hội loài người. Các tiền đề vật chất của nó đã hình thành trong thời kỳ thống trị của tư bản độc quyền, trong thời kỳ chủ nghĩa đế quốc — thứ mà theo định nghĩa của V.I. Lenin, "là khúc dạo đầu của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa". Tiến trình chín muồi của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa đã được đẩy nhanh một cách khổng lồ bởi cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa thế giới, đặt ra dấu mốc khởi đầu cho cuộc khủng hoảng chung của chủ nghĩa tư bản.

Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa lần đầu tiên giành chiến thắng tại Nga — mắt xích yếu nhất trong hệ thống đế quốc chủ nghĩa thế giới, nơi chủ nghĩa tư bản độc quyền đan xen với các tàn dư của quan hệ phong kiến - nông nô, mang lại cho ách áp bức và bóc lột một tính chất đặc biệt gay gắt và sâu sắc. Trong tiến trình các trận chiến giai cấp, một lực lượng xã hội hùng mạnh đã hình thành ở Nga, có khả năng lật đổ chủ nghĩa tư bản, thiết lập nền chuyên chính vô sản, và xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa. Giai cấp công nhân Nga, do đảng Bolshevik lãnh đạo, đã dẫn dắt tầng lớp nông dân nghèo đói đi đến cuộc đấu tranh thắng lợi nhằm giải phóng khỏi ách áp bức xã hội và dân tộc, nhằm xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa.

Cuộc khủng hoảng toàn quốc trước thềm cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa

Cuộc cách mạng dân chủ tư sản tháng Hai năm 1917 lật đổ chế độ chuyên chế đã mở ra khả năng chuyển giao nước Nga sang cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa. Các sự kiện trọng đại nhất trong giai đoạn từ tháng Hai đến tháng Mười là các cuộc khủng hoảng chính trị tháng Tư, tháng Sáu, tháng Bảy và việc đập tan chủ nghĩa Kornilov. Những cuộc khủng hoảng chính trị này là các chặng đường đánh dấu sự leo thang của cuộc khủng hoảng toàn quốc trong cả nước. Cuộc cách mạng phát triển với tốc độ chóng mặt. Người giương cao ngọn cờ của nó là đảng Bolshevik đứng đầu bởi V.I. Lenin. Trong tiến trình đấu tranh, những người Bolshevik đã đoàn kết quần chúng rộng rãi, hình thành đội quân chính trị của cách mạng, củng cố liên minh giữa giai cấp công nhân với tầng lớp nông dân nghèo — lực lượng xã hội quyết định trong cuộc đấu tranh giành thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Quá trình chuyển hóa cuộc cách mạng dân chủ tư sản ở Nga thành cách mạng xã hội chủ nghĩa trải qua hai giai đoạn chính trong sự phát triển của nó: giai đoạn trước cuộc khủng hoảng tháng Bảy, khi đảng Bolshevik theo đuổi đường lối phát triển hòa bình của cách mạng, và giai đoạn chuẩn bị lật đổ chính quyền của giai cấp tư sản và địa chủ bằng con đường khởi nghĩa vũ trang.

Sự phát triển hòa bình của cách mạng bị gián đoạn do sự phản bội của bọn cơ hội Menshevik và SR — những kẻ đã tự nguyện trao quyền lực cho giai cấp tư sản đế quốc chủ nghĩa và tự bôi nhọ tay mình bằng máu của công nhân và binh lính vào tháng Bảy năm 1917. Đại hội lần thứ VI của Đảng Công nhân Xã hội Dân chủ Nga (burshevik) diễn ra sau các sự kiện tháng Bảy đã định hướng cho đảng chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang. Đại hội kêu gọi quần chúng chuẩn bị giành lấy quyền lực nhà nước "nhằm hướng nó tới hòa bình và cải tạo xã hội theo chủ nghĩa xã hội". Những mâu thuẫn kinh tế - xã hội và chính trị ngày càng trở nên gay gắt trong nước đã thúc đẩy sự gia tăng của cuộc khủng hoảng cách mạng toàn quốc. Bằng toàn bộ tiến trình phát triển xã hội, quần chúng nhân dân Nga đứng đầu là giai cấp công nhân đã được đưa đến cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa vào tháng Mười năm 1917 như phương tiện duy nhất để cứu đất nước khỏi thảm họa quốc gia, giải phóng những người lao động khỏi ách áp bức xã hội và dân tộc.

Chính phủ Lâm thời tư sản đã không thỏa mãn bất kỳ yêu cầu nào của nhân dân: nó không đem lại cho họ hòa bình, ruộng đất hay bánh mì. Trong chính sách kinh tế của mình, nó chịu sự chi phối bởi lợi ích của tư bản độc quyền. Lợi nhuận của các ngân hàng đạt tới mức độ quái đản, đặc biệt là các ngân hàng như Ngân hàng Quốc tế Thống nhất ở Petrograd, Ngân hàng Chiết khấu Moscow, Ngân hàng Thương gia Moscow. Các tập đoàn độc quyền lớn — như "Prodameta", v.v.— cũng thu được những khoản thu nhập khổng lồ. Theo yêu cầu của chúng, Chính phủ Lâm thời đã cấp các khoản trợ cấp tiền mặt, ngoan ngoãn phê chuẩn việc tăng giá kim loại nhiều lần. Đồng thời, chính quyền tư sản không làm bất cứ điều gì để đấu tranh chống sự tàn phá nền kinh tế quốc dân và cải thiện đời sống của quần chúng lao động.

Nông nghiệp và công nghiệp đang ở trong tình trạng thảm họa. Sản lượng tổng hợp của công nghiệp giảm gần một nửa so với năm 1916. Từ tháng 3 đến tháng 8 năm 1917, 568 xí nghiệp đã ngừng hoạt động vì nhiều lý do khác nhau, phần lớn trong số đó là do các vụ đóng cửa xí nghiệp (lokat) được áp dụng làm phương tiện đấu tranh chống lại công nhân cách mạng. Lên tới 50% các xí nghiệp đã đóng cửa ở vùng Urals. Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở Donbass và một số trung tâm công nghiệp khác của đất nước.

Chính phủ Lâm thời khuyến khích sự phá hoại của các chủ doanh nghiệp. Vào tháng 9 năm 1917, người ta quyết định đóng cửa thêm một loạt xí nghiệp ở Kharkov và khu vực Donetsk, vào tháng 10 năm 1917 — tại Moscow. Các cơ quan chính phủ gọi chính sách kinh tế đó là "điều tiết sản xuất", nhưng trên thực tế, chúng trao quyền tự do hành động hoàn toàn cho các nhà tư bản.

Sự quản lý lỏng lẻo của Chính phủ Lâm thời đã tạo ra mối đe dọa phá sản tài chính hoàn toàn cho đất nước. Nguồn để bù đắp cho các khoản chi phí quân sự đang tăng nhanh chóng là việc phát hành tiền giấy và nhận các khoản vay mới. Tính đến ngày 1 tháng 7 năm 1914, có 1,6 tỷ rúp giấy bạc đang lưu hành, đến ngày 1 tháng 3 năm 1917 — 9,5 tỷ, và đến tháng Mười một — đã lên tới 22,4 tỷ. Khoản nợ công của Nga đạt con số khổng lồ — lên tới 50 tỷ rúp, trong đó bao gồm khoảng 16 tỷ rúp nợ nước ngoài.

Sự phụ thuộc kinh tế của Nga vào các cường quốc đế quốc chủ nghĩa phương Tây ngày càng gia tăng không ngừng, biến Chính phủ Lâm thời thành một kẻ sai vặt ngoan ngoãn của họ. Hội nghị các "giới kinh doanh" diễn ra vào mùa hè năm 1917 tại Bộ Thương mại và Công nghiệp đã đưa ra quyết định nhượng quyền khai thác các mỏ quặng sắt vùng Urals, lưu vực than Moscow, các mỏ vàng Altai, dầu mỏ và than đá Sakhalin, các mỏ đồng Kavkaz cho tư bản Mỹ. Các điều kiện nhượng quyền mang tính chất bóc lột nặng nề đối với nước Nga. Khi phê chuẩn quyết định này, Chủ tịch Hội đồng Đặc biệt về Quốc phòng P. Palchinsky đã phát biểu rằng việc thu hút tư bản Mỹ "đối với Nga là một vấn đề khôn ngoan của nhà nước và là sự cần thiết".

Chiến tranh, sự tàn phá và nạn đói đã đổ âp toàn bộ sức nặng của chúng lên người lao động, và trước hết là giai cấp công nhân. Tiền lương thực tế của công nhân năm 1917 chỉ bằng 57,4% so với năm 1913. Các mặt hàng lương thực chính tại Moscow trong những năm chiến tranh đã tăng giá gấp 9,5 lần, còn các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu — tăng gấp 12 lần.

Chính sách tiếp tục cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa và hoạt động phản nhân dân của Chính phủ Lâm thời đã gây ra sự căm thù ngày càng gia tăng ở những người lao động.

Đến mùa thu năm 1917, cuộc khủng hoảng toàn quốc đã bao trùm mọi mặt của quan hệ kinh tế và chính trị. Nó tìm thấy sự biểu hiện trước hết ở sự gia tăng hoạt động sáng tạo cách mạng của quần chúng nhân dân. Họ không muốn tiếp tục sống theo lối cũ nữa và kiên quyết đòi cải cách cách mạng đối với trật tự xã hội. Trong tiến trình phát triển của cách mạng, quần chúng nhân dân ngày càng đoàn kết chặt chẽ xung quanh đảng Bolshevik do Lenin lãnh đạo.

Ảnh hưởng của đảng Bolshevik ngày càng gia tăng trong các công đoàn, ủy ban nhà máy xưởng thợ và các tổ chức khác của giai cấp công nhân. Các công đoàn quy tụ trên 2 triệu công nhân và nhân viên. Các ủy ban nhà máy xưởng thợ tại các xí nghiệp, theo số liệu chưa đầy đủ, vào mùa thu năm 1917 đã có mặt ở 34 thành phố lớn. Cuộc bầu cử lại các ủy ban nhà máy xưởng thợ diễn ra vào tháng Mười đã mang lại chiến thắng to lớn cho những người Bolshevik. Chẳng hạn, trong ủy ban nhà máy xưởng thợ của Nhà máy ống nước Petrograd, những người Bolshevik đã giành được 23 ghế trên tổng số 33 ghế.

Phong trào bãi công mang đậm tính chất chính trị rõ rệt và diễn ra dưới các khẩu hiệu Bolshevik. Cuộc bãi công của thợ in bắt đầu vào nửa đầu tháng 9 đã lan rộng ra toàn quốc. Cùng lúc đó, cuộc tổng bãi công của công nhân đường sắt đã buộc chính phủ phải nhượng bộ một số điểm. Cuộc bãi công của công nhân dầu mỏ Baku kết thúc với thắng lợi lớn của công nhân, buộc các chủ doanh nghiệp phải ký kết thỏa ước tập thể với họ. Khắp nơi, công nhân đấu tranh chống lại các mưu toan của giai cấp tư sản nhằm đình chỉ hoạt động tại các xí nghiệp, kiên quyết đòi kiểm soát sản xuất và phân phối. Cuộc bãi công phản đối các vụ đóng cửa xí nghiệp quy mô lớn ở Urals có sự tham gia của tới 100.000 người. Cuộc bãi công đi kèm với việc thiết lập sự kiểm soát của công nhân tại nhiều xí nghiệp. Những sự việc tương tự cũng được ghi nhận ở Petrograd, Moscow, Donbass, Kharkov, Nizhny Novgorod, vùng dệt Ivanovo-Kineshma, v.v. Phong trào công nhân trong sự phát triển của mình đã tiến sát đến việc thiết lập nền chuyên chính vô sản dưới hình thức các Xô-viết.

Giai cấp công nhân đã giành về phía mình quần chúng đông đảo hàng triệu người nông dân nghèo. Nông dân lao động qua thực tiễn đã nhận thức được sự cần thiết phải liên minh với giai cấp vô sản, khi thấy rằng các đảng cầm quyền gồm Kadet, Menshevik và SR không muốn giải quyết vấn đề ruộng đất vì lợi ích của nhân dân. Một làn sóng hùng mạnh các cuộc biểu tình của nông dân đã bao trùm 91,2% tổng số các huyện của Nga vào mùa thu năm 1917. Theo số liệu chính quyền chính thức, vào tháng 5 đã xảy ra 152 vụ chiếm đoạt ruộng đất và điền trang địa chủ, tháng 8 — 440 vụ, tháng 9 — 958 vụ. Tại một quốc gia có thành phần dân cư chiếm đa số là nông dân, những cuộc biểu tình này là một trong những biểu hiện sinh động nhất của cuộc khủng hoảng toàn quốc.

Ý nghĩa to lớn đối với thành công của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa sắp tới chính là việc củng cố ảnh hưởng của những người Bolshevik trong quân đội. Ảnh hưởng của Bolshevik đặc biệt mạnh mẽ trong các lực lượng đồn trú tại các trung tâm công nghiệp lớn, trong số các thủy thủ Hạm đội Baltic và binh lính các mặt trận Phía Bắc và Phía Tây; binh lính ở các mặt trận khác cũng nhanh chóng bị cách mạng hóa. Ngày 1 (14) tháng 10 năm 1917, tờ báo Soldat viết: "Tiếng kêu 'Toàn bộ quyền lực thuộc về các Xô-viết!' vang lên đồng lòng trên toàn mặt trận — từ cực Nam đến cực Bắc. Không có lấy một nghị quyết nào mà lại không nhắc đến nó".

Tính chất của phong trào giải phóng dân tộc đã thay đổi. Quần chúng nhân dân các dân tộc bị áp bức ngày càng tích cực đứng dưới ngọn cờ quốc tế chủ nghĩa của giai cấp công nhân. Đối với nước Nga — nơi có hơn một nửa dân số là các dân tộc bị áp bức tại các vùng quốc gia, thực tế này có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Quá trình cách mạng hóa quần chúng nhân dân đã nhận được sự biểu hiện sinh động trong quá trình Bolshevik hóa các Xô-viết. Công nhân các nhà máy và xí nghiệp đã bãi nhiệm các đại biểu phái SR và Menshevik do họ từng cử vào các Xô-viết trước đó, và thay thế bằng các đại biểu Bolshevik. Chẳng hạn, công nhân của chín xí nghiệp lớn thuộc các quận Moscow và Narva ở Petrograd, Nhà máy đóng tàu Admiralty, nhà máy "Skorokhod" và nhiều nơi khác đã hành động như vậy. Tiếp sau việc Xô-viết Petrograd và Moscow thông qua các nghị quyết về việc chuyển giao quyền lực cho các Xô-viết, hàng trăm Xô-viết địa phương vào tháng 9 đã lên tiếng ủng hộ việc chuyển giao toàn bộ quyền lực vào tay công nhân và nông dân.

Cuộc khủng hoảng toàn quốc cũng thể hiện ở chỗ trong trại phản cáchمان tư sản - địa chủ ngự trị sự hoang mang và chia rẽ. Liên minh chính phủ giữa các đảng tư sản và thỏa hiệp đã bộc lộ hoàn toàn bản chất phản nhân dân của mình. Thủ tướng Chính phủ Lâm thời — người SR A.F. Kerensky, kẻ sau khi đập tan cuộc bạo loạn Kornilov đã đồng thời kiêm nhiệm chức vụ tổng tư lệnh tối cao, đã tự lột mặt nạ trước nhân dân với tư cách là tên sai vặt ngoan ngoãn của giai cấp tư sản Nga và nước ngoài, là một kẻ phiêu lưu tự cao tự đại nhỏ nhen, nuôi mộng làm Napoleon. Các thành viên khác của chính phủ liên hiệp, bao gồm cả những kẻ được gọi là bộ trưởng xã hội chủ nghĩa V.M. Chernov và M.I. Skobelev, cũng tự chứng minh mình là những kẻ phục dịch trực tiếp cho giai cấp tư sản đế quốc chủ nghĩa. Trong các đảng phái thỏa hiệp Menshevik và SR, sự phân rã đang diễn ra ngày càng sâu sắc. Trong cả hai đảng, các nhóm tả khu vực đều được củng cố, chuyển sang đối lập với chính sách của ban lãnh đạo đảng mình. Những người SR tả khu vực dưới ảnh hưởng của quần chúng nông dân cách mạng đã bắt đầu thành lập một tổ chức độc lập. Trong đảng Menshevik, nhóm đối lập theo chủ nghĩa quốc tế (internationalist) ngày càng lớn mạnh.

Sự thành công trong cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân Nga vì cách mạng xã hội chủ nghĩa còn được đóng góp bởi tình hình quốc tế thuận lợi. Chiến tranh thế giới đã chia rẽ và làm suy yếu các cường quốc đế quốc chủ nghĩa lớn nhất. Trong quần chúng nhân dân các nước tham战 — ở Đức, Áo-Hung, Pháp, Ý, vùng Balkan, v.v., tâm trạng phản chiến ngày càng dâng cao; ở một số quốc gia này dưới ảnh hưởng của các sự kiện cách mạng tại Nga, tình hình cách mạng đang trở nên sâu sắc hơn. Phong trào giải phóng dân tộc tại các thuộc địa và bán thuộc địa cũng trỗi dậy.

Dựa trên cơ sở phân tích toàn diện tình hình trong nước và quốc tế, lãnh tụ vĩ đại của cách mạng V.I. Lenin vào tháng 9 năm 1917 đã khẳng định sự tồn tại của cuộc khủng hoảng toàn quốc. "Khủng hoảng đã chín muồi" — đó là cách V.I. Lenin mô tả bản chất của thời khắc lịch sử mà nước Nga khi đó đang trải qua.

Để đáp lại sự dâng cao của làn sóng phẫn nộ toàn dân, chính phủ của Kerensky đã thực hiện các biện pháp trấn áp cuộc cách mạng đang lớn mạnh; nó kéo các đơn vị lúa-cát về thủ đô nhằm thay thế lực lượng đồn trú cách mạng tại Petrograd. Việc tái tổ chức trong quân đội được tiến hành nhằm mục đích cô lập các trung đoàn mang tư tưởng Bolshevik. Bộ chỉ huy tối cao và chính phủ đang chuẩn bị một âm mưu phản cách mạng mới, cuộc bạo loạn Kornilov lần thứ hai.

Phái SR và Menshevik mưu toan chống lại các Xô-viết — nơi họ đã đánh mất đa số — bằng cái gọi là Hội đồng Dân chủ và Hội đồng Lâm thời nước Nga ("Tiền nghị viện"). Các hành động mị dân của chính phủ Kerensky — tuyên bố Nga là nước cộng hòa, giải tán Duma Quốc gia khóa IV — nhằm mục đích che đậy âm mưu chống lại cách mạng. Chính phủ dự định giao nộp Petrograd cho quân Đức để tiến hành thanh trừng các công nhân cách mạng. Phe phản cách mạng đã triển khai một chiến dịch vu khống và suy diễn mới chống lại những người Bolshevik.

Cao trào cách mạng hùng mạnh của quần chúng nhân dân, một mặt, và sự kích hoạt đồng thời của các lực lượng phản cách mạng — mặt khác, đã buộc đảng Bolshevik vì mục đích cứu lấy đất nước và nhân dân phải tối đa hóa công tác chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa vũ trang.

Sự chuẩn bị cho Cuộc cách mạng Xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Vĩ đại

Sau các sự kiện tháng Bảy tại Petrograd, V.I. Lenin sống hoàn toàn trong cảnh bí mật, ẩn trốn sự truy nã của Chính phủ Lâm thời. Vào tháng 9 năm 1917, ông sống ẩn giấu tại Phần Lan. Trong các bức thư gửi tới Ban Chấp hành Trung ương, các ủy ban Petrograd và Moscow của đảng, những người Bolshevik là ủy viên các Xô-viết Petrograd và Moscow, Hội nghị thành phố Petrograd, các đại biểu tham dự Đại hội khu vực các Xô-viết Khu vực Phía Bắc, V.I. Lenin đã lý giải một cách toàn diện sự cần thiết lịch sử của cuộc khởi nghĩa vũ trang, chỉ ra rằng điều đó được chi phối bởi cả các điều kiện phát triển trong nước lẫn quốc tế của cuộc cách mạng Nga.

Sự chuyển giao quyền lực vào tay giai cấp vô sản đứng đầu là đảng Bolshevik phù hợp với lợi ích sinh tử của các dân tộc nước Nga và toàn thể nhân loại tiến bộ. Những người Bolshevik có thể và phải giành lấy quyền lực — đó là kết luận của V.I. Lenin. Trong bức thư "Chủ nghĩa Mác và khởi nghĩa", ông viết: "Cuộc khởi nghĩa, để thành công, không được dựa vào một âm mưu, không vào một đảng, mà phải dựa vào giai cấp tiên phong. Đó là điều thứ nhất. Cuộc khởi nghĩa phải dựa vào cao trào cách mạng của nhân dân. Đó là điều thứ hai. Cuộc khởi nghĩa phải dựa vào một bước ngoặt trong lịch sử của cuộc cách mạng đang dâng cao, khi hoạt động của các hàng ngũ tiên phong trong nhân dân đạt mức cao nhất, khi sự dao động trong hàng ngũ kẻ thù và trong hàng ngũ những người bạn nửa vời, do dự, yếu ớt của cách mạng đạt mức mạnh mẽ nhất. Đó là điều thứ ba".

Tất cả các điều kiện đó vào lúc bấy giờ đều hiện hữu ở Nga. "Đứng sau chúng ta," — V.I. Lenin viết, — "là đa số của giai cấp, của đội tiền phong cách mạng, đội tiền phong của nhân dân, có khả năng lôi cuốn quần chúng. Đứng sau chúng ta là đa số nhân dân... Đứng sau chúng ta là chắc chắn thắng lợi...".

V.I. Lenin cho rằng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thắng lợi của cuộc khởi nghĩa là việc tập trung ưu thế lực lượng áp đảo vào thời điểm quyết định và tại các trọng điểm quyết định. Điều này trước hết thuộc về Petrograd và Moscow, các mặt trận cận kề — Phía Bắc và Phía Tây, cùng Hạm đội Baltic.

Trong bức thư "Chủ nghĩa Mác và khởi nghĩa" cũng chứa đựng các đề xuất cụ thể về các biện pháp chuẩn bị khởi nghĩa. Trong đó chỉ rõ sự cần thiết phải tổ chức bộ tham mưu khởi nghĩa, huy động Cận vệ Đỏ và lực lượng đồn trú cách mạng của thủ đô, chuẩn bị chiếm giữ các trọng điểm trong thành phố — điện thoại, điện tín, các nhà ga và các cơ quan chính phủ, tiến hành bắt giữ chính phủ và bộ tham mưu quân sự vào đúng ngày giờ đã định.

Trong các bức thư gửi Ban Chấp hành Trung ương, V.I. Lenin cảnh báo rằng việc trì hoãn công tác chuẩn bị khởi nghĩa đe dọa sự diệt vong của toàn bộ sự nghiệp cách mạng, rằng "sự chần chừ đồng nghĩa với cái chết".

Ngày 7 (20) tháng 10, V.I. Lenin bí mật trở về Petrograd từ Phần Lan. Ngày hôm sau, ông viết bài báo "Những lời răn của kẻ ngoài cuộc", trong đó một lần nữa trình bày các luận điểm cơ bản của học thuyết mác-xít về khởi nghĩa vũ trang.

"1) Tuyệt đối không được đùa giỡn với khởi nghĩa, mà khi đã bắt đầu thì phải kiên quyết đi đến cùng. 2) Cần phải tập hợp ưu thế lực lượng lớn tại địa điểm quyết định, vào thời điểm quyết định, bởi vì nếu không, kẻ thù có trang bị và tổ chức tốt hơn sẽ tiêu diệt lực lượng khởi nghĩa. 3) Một khi khởi nghĩa đã bắt đầu, cần phải hành động với sự quyết tâm cao độ và nhất thiết, dứt khoát chuyển sang tấn công. 'Phòng thủ là cái chết của khởi nghĩa vũ trang'. 4) Cần phải tìm cách đánh úp kẻ thù, chớp lấy thời điểm khi quân đội của chúng còn đang phân tán. 5) Cần phải đạt được mỗi ngày dẫu chỉ là những thành công nhỏ (có thể nói: mỗi giờ, nếu vấn đề diễn ra tại một thành phố), duy trì bằng mọi giá 'ưu thế về mặt tinh thần'".

Ngày 10 (23) tháng 10, phiên họp của Ban Chấp hành Trung ương đảng diễn ra. Phát biểu trình bày báo cáo về tình hình hiện tại, V.I. Lenin chỉ rõ rằng các điều kiện chính trị cho một cuộc khởi nghĩa vũ trang thành công đã hoàn toàn chín muồi, đồng thời lưu ý sự cần thiết phải đặc biệt chú trọng đến khía cạnh kỹ thuật quân sự của vấn đề, đến việc lựa chọn thời điểm tung đòn giáng quyết định vào kẻ thù. Ban Chấp hành Trung ương đã thông qua nghị quyết do V.I. Lenin đề xuất, trong đó chứa đựng sự phân tích sâu sắc về tình hình trong nước và quốc tế, xác định các nhiệm vụ của đảng trong cuộc đấu tranh giành thắng lợi của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.

"Ban Chấp hành Trung ương công nhận," — nghị quyết nêu rõ, — "rằng cả tình hình quốc tế của cuộc cách mạng Nga (cuộc nổi dậy trong hạm đội ở Đức, như là biểu hiện tột cùng của sự dâng cao cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa thế giới trên toàn châu Âu, tiếp đó là mối đe dọa về một nền hòa bình giữa các thế lực đế quốc nhằm bóp nghẹt cuộc cách mạng ở Nga), — lẫn tình hình quân sự (quyết định không nghi ngờ gì của giai cấp tư sản Nga và Kerensky cùng bọn tùy tùng về việc dâng St. Petersburg cho quân Đức), — lẫn việc giành được đa số của đảng vô sản trong các Xô-viết, — tất cả những điều đó, liên kết với cuộc nổi dậy của nông dân và sự xoay chiều lòng tin của nhân dân đối với đảng ta (các cuộc bầu cử ở Moscow), cuối cùng là sự chuẩn bị rõ ràng cho cuộc bạo loạn Kornilov lần thứ hai (rút quân đội khỏi St. Petersburg, điều động lực lượng lúa-cát đến St. Petersburg, bao vây Minsk bằng lực lượng lúa-cát, v.v.), — tất cả những điều đó đưa vấn đề khởi nghĩa vũ trang lên hàng đầu của chương trình nghị sự. Do đó, công nhận rằng cuộc khởi nghĩa vũ trang là không thể tránh khỏi và đã hoàn toàn chín muồi, Ban Chấp hành Trung ương đề nghị tất cả các tổ chức của đảng phải lấy đó làm kim chỉ nam và từ góc độ đó để thảo luận, giải quyết mọi vấn đề thực tiễn...".

Chống lại nghị quyết của Lenin chỉ có Kamenev và Zinoviev. Trong các bài phát biểu của mình, thực chất họ đã trượt ngã sang lập trường của phái Menshevik, lực lượng bảo vệ nước cộng hòa tư sản. Đó là sự phản bội lại sự nghiệp cách mạng. Lập trường đầu hàng của Kamenev và Zinoviev là hậu quả trực tiếp từ tất cả những sự dao động cơ hội chủ nghĩa của họ.

Ban Chấp hành Trung ương với 10 phiếu thuận (chống 2 phiếu) đã thông qua nghị quyết do V.I. Lenin đề xuất. Nghị quyết này trở thành chỉ thị của đảng — lập tức chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang.

Thể theo quyết định của Ban Chấp hành Trung ương đảng Bolshevik, Ủy ban Cách mạng Quân sự (VKR - VРК) đã được thành lập trực thuộc Xô-viết Petrograd — đây là cơ quan tác chiến và trung tâm hợp pháp để chuẩn bị và tiến hành khởi nghĩa vũ trang. Như Lenin đã chỉ rõ, VKR phải trở thành một cơ quan có thẩm quyền, không đảng phái của cuộc khởi nghĩa, "gắn bó với các tầng lớp rộng rãi nhất của công nhân và binh lính... Cốt lõi là thắng lợi của cuộc khởi nghĩa. Ủy ban Cách mạng Quân sự phải phục vụ mục tiêu đó và duy nhất mục tiêu đó". Thành phần của VKR bao gồm các đại diện của Ban Chấp hành Trung ương và Ủy ban Petrograd của đảng Bolshevik, Tổ chức Quân sự trực thuộc Trung ương đảng ("voenka"), đoàn chủ tịch Ủy ban Chấp hành và khu vực binh lính của Xô-viết Petrograd, Ủy ban Khu vực Phần Lan của các Xô-viết, các công đoàn và ủy ban nhà máy xưởng thợ, các liên đoàn đường sắt, bưu điện - điện tín và các tổ chức khác. Toàn bộ hoạt động của VKR do Ban Chấp hành Trung ương đứng đầu là V.I. Lenin chỉ đạo. Trong số các thành viên của VKR có: đại diện Ban Chấp hành Trung ương đảng Bolshevik — A.S. Bubnov, F.E. Dzerzhinsky, Ya.M. Sverdlov, I.V. Stalin, M.S. Uritsky; đại diện Ủy ban Petrograd — G.I. Bokiy và M.Ya. Latsis; đại diện Tổ chức Quân sự — V.A. Antonov-Ovseenko, K.S. Eremeev, N.V. Krylenko, K.A. Mekhonoshin, V.I. Nevsky, N.I. Podvoisky, A.D. Sadovsky, G.I. Chudnovsky; đại diện Tsentrobalt — P.E. Dybenko; đại diện Xô-viết Kronstadt — I.P. Flerovsky; đại diện phái SR tả khu vực — P.E. Lazimir và những người khác.

Theo gương của VKR Petrograd, các ủy ban cách mạng quân sự đã được thành lập tại các địa phương. Điểm tựa của họ là các Xô-viết ở hậu phương và các ủy ban binh lính ở mặt trận, các lực lượng đồn trú cách mạng và Cận vệ Đỏ. Công nhân Petrograd và các thành phố khác tham gia học tập quân sự trong hàng ngũ Cận vệ Đỏ với lòng nhiệt huyết cao độ.

Tính đến thời điểm khởi nghĩa, Cận vệ Đỏ đã chuẩn bị được hơn 20 nghìn công nhân có vũ trang ở Petrograd, 12 nghìn ở Moscow, 5 nghìn ở Kiev, 3.500 ở Kharkov, 2.600 ở Saratov, hơn 1 nghìn ở Nizhny Novgorod; tính theo số liệu chưa đầy đủ tại 62 thành phố trên cả nước, tổng số chiến sĩ Cận vệ Đỏ lên tới 200 nghìn người. Quân đội vũ trang của giai cấp công nhân này dựa trên ý chí và sự ủng hộ của toàn thể nhân dân lao động. Sức mạnh bất diệt của cuộc cách mạng nằm chính ở điều đó.

Đường lối của Ban Chấp hành Trung ương về việc tiến hành khởi nghĩa vũ trang trong những ngày tới đã nhận được sự tán thành của toàn đảng. Ngày 11 (24) tháng 10, Hội nghị đảng bộ toàn thành phố lần thứ III của những người Bolshevik Petrograd, đại diện cho 50 nghìn đảng viên, đã bỏ phiếu tán thành nghị quyết của Lenin về khởi nghĩa. Trong những ngày đó, quyết định tương tự cũng được thông qua bởi hội nghị đảng bộ ở Moscow và Cục Miền Trung Moscow của phái Bolshevik, cơ quan thực hiện sự lãnh đạo đảng tại 13 tỉnh miền Trung nước Nga. Dưới ngọn cờ chuẩn bị chiến đấu và huy động mọi lực lượng, phương tiện cho cuộc đấu tranh giành cách mạng xã hội chủ nghĩa, các hội nghị đảng bộ cấp khu vực, tỉnh và thành phố của những người Bolshevik đã diễn ra trong tháng Mười. Tổng cộng đã có tới 30 hội nghị đảng diễn ra trên cả nước, trong các nghị quyết của chúng thể hiện sinh động ý chí giành thắng lợi trong cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa của đảng. Chúng nhiệt liệt tán thành quyết định của Ban Chấp hành Trung ương đảng. Chẳng hạn, trong nghị quyết của hội nghị đảng bất thường vùng Latvia nêu rõ: "Hội nghị cho rằng thời khắc của cuộc đấu tranh quyết định cuối cùng đã điểm, khi mà số phận không chỉ của cuộc cách mạng Nga mà cả cách mạng thế giới phải được quyết định... Chuẩn bị cho các trận đánh sắp tới, giai cấp vô sản Latvia đặt ra nhiệm vụ duy trì sự đoàn kết chặt chẽ nhất với những công nhân cách mạng Petrograd và Moscow, đồng thời ủng hộ bằng mọi lực lượng và mọi phương tiện cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản Nga nhằm giành lấy chính quyền nhà nước". Những người Bolshevik Latvia đảm bảo với Ban Chấp hành Trung ương rằng các trung đoàn Latvia sẵn sàng cùng hành động với giai cấp vô sản và lực lượng đồn trú Petrograd trong cuộc đấu tranh giành chính quyền Xô-viết.

Đồng thời với các hội nghị đảng, các đại hội Xô-viết địa phương đã diễn ra trên khắp cả nước, nơi bầu ra các đại biểu dự Đại hội toàn Nga các Xô-viết đại biểu công nhân và binh lính lần thứ II. Các đại hội này cho thấy những người Bolshevik đã đạt được những thành công quyết định trong cuộc đấu tranh giành quần chúng. Các đại biểu dự Đại hội toàn Nga trong đa số các trường hợp đều nhận được chỉ thị yêu cầu chuyển giao toàn bộ quyền lực cho các Xô-viết.

Trong hoàn cảnh cao trào cách mạng dâng cao mạnh mẽ, ngày 16 (29) tháng 10, phiên họp mở rộng của Ban Chấp hành Trung ương đảng Bolshevik đã diễn ra. Tham dự phiên họp này, ngoài các ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, còn có đại diện của Ủy ban Petrograd, Tổ chức Quân sự, Xô-viết Petrograd, các công đoàn, các ủy ban nhà máy xưởng thợ. V.I. Lenin đã phát biểu tại phiên họp của Ban Chấp hành Trung ương với một bản báo cáo, trong đó đưa ra những đặc điểm về tình hình chính trị của đất nước. Sau khi đọc to nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương ngày 10 (23) tháng 10, V.I. Lenin tuyên bố: "Tình hình đã rõ ràng: hoặc là nền chuyên chính Kornilov, hoặc là nền chuyên chính của giai cấp vô sản và các tầng lớp nông dân nghèo... Xuất phát từ phân tích chính trị về cuộc đấu tranh giai cấp ở cả Nga và châu Âu, điều tất yếu rút ra là một chính sách kiên quyết nhất, tích cực nhất, mà chính sách đó không gì khác ngoài cuộc khởi nghĩa vũ trang".

Thông tin về công tác chuẩn bị khởi nghĩa tại các địa phương do Ya.M. Sverdlov trình bày. Ông lưu ý sự phát triển mạnh mẽ về mặt số lượng của đảng, lúc bấy giờ đã có tới 400 nghìn đảng viên, cùng sự gia tăng ảnh hưởng của đảng tại các thành phố, nông thôn, trong quân đội và hạm đội. Đại diện của Ủy ban Petrograd, Tổ chức Quân sự và các tổ chức công nhân tuyên bố rằng công nhân và binh lính lực lượng đồn trú ủng hộ những người Bolshevik. Thành viên của VKR và Tổ chức Quân sự N.V. Krylenko trong bài phát biểu của mình thông báo rằng "tâm trạng trong các trung đoàn là hoàn toàn nhất trí đứng về phía chúng ta". Tất cả những điều đó đã hoàn toàn xác nhận kết luận của V.I. Lenin rằng các điều kiện cho một cuộc khởi nghĩa thắng lợi đã chín muồi.

Kamenev và Zinoviev, những kẻ đưa ra các tuyên bố đầu hàng mới, đã vấp phải sự kháng cự kiên quyết. Đường lối tiến hành khởi nghĩa được bảo vệ bởi Stalin, Sverdlov, Kalinin, Dzerzhinsky và những người khác.

Phiên họp mở rộng của Ban Chấp hành Trung ương đã thông qua nghị quyết do V.I. Lenin đề xuất, nội dung nêu rõ: "Hội nghị hoàn toàn hoan nghênh và hết lòng ủng hộ nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, kêu gọi tất cả các tổ chức và toàn thể công nhân, binh lính chuẩn bị toàn diện và tăng cường tối đa cho cuộc khởi nghĩa vũ trang, ủng hộ trung tâm do Ban Chấp hành Trung ương thành lập vì mục đích này, đồng thời bày tỏ niềm tin tuyệt đối rằng Ban Chấp hành Trung ương và Xô-viết sẽ chỉ ra đúng lúc thời cơ thuận lợi và các phương pháp tiến công thích hợp".

Ban Chấp hành Trung ương đã thành lập Trung tâm Cách mạng Quân sự bao gồm A.S. Bubnov, F.E. Dzerzhinsky, Ya.M. Sverdlov, I.V. Stalin, M.S. Uritsky. Trung tâm đảng này được đưa vào Ủy ban Cách mạng Quân sự trực thuộc Xô-viết Petrograd như là hạt nhân lãnh đạo của nó.

Sau khi thất bại trong Ban Chấp hành Trung ương, Kamenev và Zinoviev đã phạm phải một sự phản bội tột cùng. Ngày 18 (31) tháng 10, tờ báo có xu hướng Menshevik "Novaya Zhizn" đã đăng tải một cuộc phỏng vấn với Kamenev, trong đó ông ta nhân danh bản thân và nhân danh Zinoviev tuyên bố không đồng ý với quyết định của Ban Chấp hành Trung ương về khởi nghĩa vũ trang. Bằng hành động đó, Kamenev và Zinoviev đã làm lộ bí mật quyết định chuẩn bị khởi nghĩa trong những ngày tới trước kẻ thù của cách mạng. V.I. Lenin với sự phẫn nộ đã lên án hành động của Zinoviev và Kamenev như là hành vi phá hoại phong trào công nhân. Tại phiên họp ngày 20 tháng 10 (2 tháng 11), sau khi nghe bức thư của Lenin về vấn đề này, Ban Chấp hành Trung ương đã lên án hành vi phản bội của Kamenev và Zinoviev, đồng thời yêu cầu họ chấm dứt hoạt động gây chia rẽ, cấm không được đưa ra các tuyên bố chống lại các quyết định của Ban Chấp hành Trung ương và đường lối do cơ quan này vạch ra.

Trotsky, người được kết nạp vào đảng tại Đại hội VI, đã không bỏ phiếu chống lại các quyết định về khởi nghĩa vũ trang tại các phiên họp Ban Chấp hành Trung ương ngày 10 và 16 tháng 10. Tuy nhiên, tại cuộc họp của Xô-viết Petrograd, ông ta lại tuyên bố về sự cần thiết phải hoãn khởi nghĩa cho đến khi khai mạc Đại hội Xô-viết. V.I. Lenin đã vạch trần đường lối trì hoãn khởi nghĩa cho đến Đại hội Xô-viết của Trotsky, chỉ ra rằng trên thực tế điều này có nghĩa là đường lối phá hoại khởi nghĩa, bởi vì phái SR và Menshevik có thể hoãn việc triệu tập đại hội, trong khi Chính phủ Lâm thời lại có cơ hội tập trung lực lượng để đập tan cuộc biểu tình cách mạng.

V.I. Lenin trực tiếp lãnh đạo toàn bộ công tác chuẩn bị cho cuộc cách mạng vô sản. "Toàn bộ con người Lenin, không chút tiếc nuối," — N.K. Krupskaya sau này hồi tưởng, — "trong suốt tháng cuối cùng này chỉ sống với ý nghĩ về cuộc khởi nghĩa, chỉ suy nghĩ về điều đó, lây nhiễm tâm trạng và sự quả quyết của mình cho các đồng chí". Lenin đưa ra các chỉ dẫn cho các thành viên VKR, làm rõ kế hoạch hành động, kiểm tra xem mọi việc đã được thực hiện đầy đủ chưa nhằm đảm bảo thắng lợi cho cuộc khởi nghĩa. Như Chủ tịch VKR N.I. Podvoisky kể lại trong hồi ký của mình, Lenin nhấn mạnh rằng "... khởi nghĩa là loại hình chiến tranh gay gắt nhất. Đó là một nghệ thuật vĩ đại... Các nhà lãnh đạo không nắm vững chiến thuật chiến đấu đường phố sẽ làm hỏng cuộc khởi nghĩa!". Trong bức thư gửi Ya.M. Sverdlov, Lenin viết: "Hãy tiến công bằng mọi lực lượng, và chúng ta sẽ hoàn toàn thắng lợi trong vài ngày".

Ban Chấp hành Trung ương đảng Bolshevik cử các đại diện của mình đến các địa phương, cung cấp sự trợ giúp thiết thực bằng các lời khuyên và chỉ dẫn cho các công đoàn, ủy ban nhà máy xưởng thợ, các tổ chức chiến đấu cách mạng quân sự.

Phe phản cách mạng tư sản - địa chủ vẫn hy vọng rằng chúng sẽ có thể ngăn chặn được cuộc khởi nghĩa và đập tan bộ tham mưu lãnh đạo của cuộc cách mạng — Ban Chấp hành Trung ương đảng Bolshevik. Kerensky và một số nhà lãnh đạo khác của Chính phủ Lâm thời đánh giá thấp sức mạnh của cách mạng. Khi một nhân vật của đảng Kadet, V.D. Nabokov, bày tỏ sự nghi ngờ trong cuộc trò chuyện với Kerensky về việc liệu chính phủ có đủ sức đối phó với những người Bolshevik hay không, Kerensky đã tuyên bố: "Tôi có nhiều lực lượng hơn mức cần thiết. Bọn chúng (những người Bolshevik — Chú thích) sẽ bị nghiền nát hoàn toàn".

Tuy nhiên, một số bộ trưởng đã bắt đầu nhận ra sự vô vọng của tình hình. Ngày 17 (30) tháng 10, tại phiên họp bí mật của Chính phủ Lâm thời, các biện pháp đấu tranh chống lại những người Bolshevik đã được thảo luận. Đa số các thành viên chính phủ yêu cầu hành động kiên quyết, nhưng Bộ trưởng Chiến tranh — Tướng Verkhovsky tuyên bố: "Không thể chủ động hành động được. Kế hoạch đã có sẵn, phải chờ hành động từ phía bên kia. Những người Bolshevik chiếm đa số trong Xô-viết đại biểu công nhân, mà giải tán nó thì không có lực lượng nào làm nổi. Tôi không thể cung cấp lực lượng thực tế cho Chính phủ Lâm thời và vì thế tôi xin từ chức". Phát biểu của Bộ trưởng Chiến tranh là một minh chứng mới cho thấy sự phân rã trong "tầng lớp chóp bu".

Nhằm mục đích đập tan cuộc cách mạng, Chính phủ Lâm thời đã kéo các lực lượng phản cách mạng về thủ đô. Mệnh lệnh yêu cầu đẩy nhanh việc điều động các đơn vị từ mặt trận tới đã được gửi tới Đại bản doanh đóng tại Mogilev. Các trung đoàn lúa-cát đồn trú tại Petrograd nhận được chỉ thị đặc biệt phải luôn sẵn sàng. Để bảo vệ Cung điện Mùa Đông, các học viên sĩ quan (yunker) cùng năm xe bọc thép đã tới nơi, trên Quảng trường Cung điện các khẩu pháo và súng máy được lắp đặt; sự bảo vệ đối với các tòa nhà chính phủ khác cũng được tăng cường. Bộ tham mưu Quân khu Petrograd ra chỉ thị tăng cường tuần tra của các đội tuần tra quân sự trong thành phố, bắt giữ tất cả những ai xuất hiện trong doanh trại với lời kêu gọi nổi dậy. Nắm được thông tin về công tác chuẩn bị của chính phủ, tờ báo "Den" ngày 17 (30) tháng 10 viết: "Việc chuẩn bị cho hành động có thể xảy ra của những người Bolshevik trong Chính phủ Lâm thời đang diễn ra vô cùng khẩn trương. Phó Chủ tịch A.I. Konovalov liên tục hội ý và thông tin liên lạc với chỉ huy quân khu cùng những người khác tham gia vào công việc đấu tranh chống lại hành động của phái Bolshevik... A.I. Konovalov tuyên bố rằng Chính phủ có đủ số lượng lực lượng có tổ chức để dập tắt từ trong trứng nước mọi hành động có thể xảy ra...". Bản tin này bắt đầu bằng tinh thần lạc quan vô căn cứ, nhưng tờ báo đã kết thúc bằng sự thừa nhận rằng hành động sắp tới của những người Bolshevik đang được chính phủ chờ đợi với một sự lo lắng lớn.

Các đại diện Mỹ, Anh, Pháp thúc giục Chính phủ Lâm thời tăng cường các biện pháp trấn áp những người cách mạng. Tại cuộc họp đặc biệt của các thủ lĩnh phái đoàn quân sự các nước phe Hiệp ước diễn ra vào ngày 20 tháng 10 tại trụ sở Hội Chữ thập đỏ Mỹ, tướng Anh Knox kêu gọi Chính phủ Lâm thời "hãy bắn vào những người Bolshevik". Những người tham gia cuộc họp bày tỏ sự tiếc nuối về thất bại của cuộc bạo loạn Kornilov và khuyến khích lặp lại nó.

Không một biện pháp nào của Chính phủ Lâm thời có thể cứu vãn được chính quyền tư sản nữa. Tương quan lực lượng giai cấp trong nước tính đến tháng 10 năm 1917 đã hình thành với sự chênh lệch khổng lồ nghiêng về phía cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa. Ngày 21 tháng 10 (3 tháng 3), đại hội toàn thể các ủy ban trung đoàn thuộc lực lượng đồn trú Petrograd nhân danh toàn thể quần chúng binh lính đã công nhận Ủy ban Cách mạng Quân sự chính là bộ tham mưu cách mạng. Điều này cho phép VKR bổ nhiệm các ủy viên của mình vào tất cả các đơn vị đồn trú, và sau đó là vào một số cơ quan. VKR tuyên bố rằng không một mệnh lệnh hay chỉ thị nào liên quan đến lực lượng đồn trú được phép thi hành nếu không có chữ ký của ủy viên với tư cách là đại diện của Xô-viết. Hành động này đã làm tê liệt toàn bộ hoạt động của các nhà chức trách quân sự.

Cận vệ Đỏ của công nhân ngày càng lớn mạnh và củng cố. Ngày 22 tháng 10 (4 tháng 11), hội nghị Cận vệ Đỏ toàn thành phố Petrograd đã thông qua Điều lệ, điều khoản đầu tiên nêu rõ: "Cận vệ Đỏ của công nhân là tổ chức các lực lượng vũ trang của giai cấp vô sản nhằm đấu tranh chống phản cách mạng và bảo vệ những thành quả của cách mạng". Việc tập trung sự lãnh đạo các đội Cận vệ Đỏ và lực lượng đồn trú cách mạng vào tay VKR đã tạo ra khả năng sử dụng tác chiến rõ ràng đối với mọi lực lượng chiến đấu của cách mạng.

Từ Kronstadt và Helsingfors (Helsinki), các thủy thủ Baltic được triệu tập về Petrograd. Tuần dương hạm "Aurora" và các chiến hạm khác nhận được các nhiệm vụ chiến đấu. Hạm đội Baltic lúc bấy giờ có trên 100 nghìn quân nhân và 690 tàu chiến, tàu hỗ trợ. Đa số thủy thủ sẵn sàng kiên quyết ủng hộ công nhân thủ đô.

Ngày 22 tháng 10 (4 tháng 11) là ngày Xô-viết Petrograd, đánh dấu buổi duyệt binh về sự sẵn sàng của quần chúng cách mạng đối với cuộc khởi nghĩa. Chứng nhân của các sự kiện lịch sử tháng 10 năm 1917 tại Nga — nhà văn Mỹ John Reed trong cuốn sách "10 ngày rung chuyển thế giới" đã viết: "Vào những ngày này, Petrograd bày ra một cảnh tượng kỳ diệu. Tại các nhà máy, các căn phòng của ủy ban chất đầy súng trường. Các giao liên đến rồi đi, Cận vệ Đỏ đang tập luyện... Trong tất cả các doanh trại, ngày lẫn đêm diễn ra các cuộc mít tinh, những cuộc tranh luận bất tận và sôi nổi. Trên các đường phố, trong bóng tối chiều nhập nhoạng, những đám đông người dày đặc trôi đi. Tựa như những con sóng thủy ngân, họ di chuyển lên xuống dọc đại lộ Nevsky...". Toàn bộ khối quần chúng khổng lồ đó kéo về Smolny — đại bản doanh của cuộc cách mạng.

Đảng Bolshevik đứng đầu là chiến lược gia thiên tài của cuộc đấu tranh giai cấp V.I. Lenin đã đưa quân đội hùng mạnh của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa vào trạng thái chiến đấu, sẵn sàng bước vào trận chiến quyết định với thế giới bóc lột cũ đã lỗi thời.