Bản ghi chép của Bộ trưởng Bộ An ninh Quốc gia S.D. Ignatiev về nhu cầu phục hồi điều tra vụ án EAK

 

Ngày 24.08.1951

Kính gửi Đồng chí MALENKOV G.M. Kính gửi Đồng chí BERIA L.P.

Tôi báo cáo với các Đồng chí rằng, tại Bộ An ninh Quốc gia (MGB) Liên Xô đang tiến hành điều tra vụ án các phần tử dân tộc chủ nghĩa Do Thái bị bắt giữ gồm: LOZOVSKY S.A., nguyên Giám đốc Cục Thông tin Xô viết; FEFFER I.S., nguyên Thư ký phụ trách Ủy ban Do thái Chống Phát xít; STERN L.S., nguyên viện sĩ chính thức Viện Hàn lâm Khoa học Y khoa Liên Xô; SHIMELIOVICH B.A., nguyên Giám đốc Bệnh viện Botkin Moscow và các đồng phạm, tổng cộng 15 người, vì các hoạt động thù địch chống lại Nhà nước Xô viết.

Vào tháng 3 năm 1950, tất cả những người bị bắt trong vụ án này, ngoại trừ FEFFER I.S., đã được thông báo về việc kết thúc điều tra, tuy nhiên vấn đề chuyển hồ sơ sang cơ quan xét xử vẫn chưa được giải quyết. Như vậy, những người bị bắt đã hơn một năm không được thẩm vấn, và không có hành động điều tra nào khác được tiến hành đối với vụ án của họ.

Trong khi đó, qua rà soát các tài liệu điều tra cáo buộc LOZOVSKY S.A., FEFFER I.S. và các đồng phạm, nhận thấy vụ án này đang ở trong tình trạng bị bỏ bê. Hầu như hoàn toàn thiếu các tài liệu chứng minh cho lời khai của những người bị bắt về các hoạt động gián điệp và dân tộc chủ nghĩa mà họ tiến hành dưới vỏ bọc của Ủy ban Do thái Chống Phát xít.

Từ hồ sơ vụ án cho thấy, các cựu lãnh đạo của Ủy ban Do thái Chống Phát xít là MIKHOELS và FEFFER, sau khi thiết lập mối liên hệ tội phạm với đại diện các giới phản động Do Thái ở Mỹ vào năm 1943, đã bắt đầu gửi các thông tin tình báo về tình hình nội bộ và kinh tế của Liên Xô sang đó. Thông tin gián điệp được gửi sang Mỹ dưới dạng các tờ rơi, bài báo và tiểu luận về cuộc sống và công việc của người Do Thái trong các ngành kinh tế quốc dân khác nhau của Liên Xô. Những bài viết này không chỉ mang tính chất dân tộc chủ nghĩa mà còn chứa đựng những số liệu về Liên Xô mà tình báo Mỹ quan tâm. Theo lời khai của FEFFER, các bản sao của bài báo và tiểu luận gửi sang Mỹ và các nước khác được lưu trữ tại kho lưu trữ của Ủy ban Do thái Chống Phát xít.

Nhằm mục đích cung cấp bằng chứng tư liệu cho hoạt động gián điệp của các bị cáo, cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng tất cả các tài liệu mà Ủy ban Do thái Chống Phát xít đã gửi sang Mỹ, thực hiện giám định để xác định nội dung tin tức tình báo cũng như sắc thái dân tộc chủ nghĩa trong đó, và đính kèm kết luận giám định vào hồ sơ điều tra. Trong quá trình điều tra trước đây, việc này đã không được thực hiện.

Ngoài hoạt động gián điệp, như cuộc điều tra đã xác lập, các cựu lãnh đạo Ủy ban và đồng phạm theo chỉ thị của các giới phản động Do Thái ở Mỹ đã triển khai tuyên truyền rộng rãi chủ nghĩa dân tộc tư sản trong cộng đồng người Do Thái tại Liên Xô. Để thực hiện công việc thù địch này, họ đã sử dụng tờ báo Do Thái "Eynikayt", các tạp chí văn học "Heymland" và "K pobede", nhà xuất bản "Der emes", ban biên tập tiếng Do Thái của Ủy ban Phát thanh và Nhà hát Do Thái Moscow.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải giám định một số số báo "Eynikayt", các tạp chí văn học, kế hoạch đề tài của nhà xuất bản "Der emes" và một số tác phẩm đã xuất bản của các nhà văn dân tộc chủ nghĩa Do Thái (MARKISH, BERGELSON, GALKIN và những người khác), các tài liệu được phát sóng bởi ban biên tập tiếng Do Thái của Ủy ban Phát thanh, và các vở kịch do Nhà hát Do Thái Moscow dàn dựng, nhằm xác nhận bằng chứng tư liệu về định hướng dân tộc chủ nghĩa trong hoạt động của các cơ quan này. Biện pháp cực kỳ cần thiết này cũng chưa được thực hiện.

Trong quá trình điều tra, các lời khai rất quan trọng khác của bị cáo về hoạt động thù địch cũng chưa được tư liệu hóa, mặc dù có thể thực hiện được vì các tài liệu và kho lưu trữ của Ủy ban Do thái Chống Phát xít đã bị tịch thu khi giải thể và được đưa về MGB Liên Xô. Tuy nhiên, một phần lớn các tài liệu và văn bản này vẫn chưa được nghiên cứu và không được sử dụng trong quá trình điều tra. Hơn thế nữa, các tài liệu chưa nghiên cứu và kho lưu trữ của Ủy ban bị vứt đống trong một tầng hầm ẩm ướt, lưu trữ trong tình trạng hỗn loạn cho đến tận gần đây và đang bị hư hỏng.

Xét thấy các tài liệu nêu trên có giá trị nghiệp vụ đáng kể trong việc chứng minh hoạt động gián điệp và dân tộc chủ nghĩa của các bị cáo, hiện nay tôi đã chỉ thị sắp xếp lại các tài liệu này và nghiên cứu chúng một cách kỹ lưỡng. Không loại trừ khả năng kết quả của công việc này sẽ phát hiện thêm những sự thật mới về hoạt động thù địch của những người bị bắt, dẫn đến việc cần thiết phải phục hồi điều tra vụ án này.

S. IGNATIEV

Nguồn: Lưu trữ Trung ương FSB Nga. Bản sao.