NGUYỄN ÁI QUỐC TẠI ĐẠI HỘI V QUỐC TẾ CỘNG SẢN A. A. Sokolov
Trong những năm 1923–1924, Chủ tịch Hồ Chí Minh của Việt Nam đã sống ở Mát-xcơ-va và công tác tại Ban phương Đông của Quốc tế Cộng sản. Khi đó, Người được biết đến với tên gọi Nguyễn Ái Quốc – một thanh niên yêu nước cách mạng, đến từ xứ Đông Dương thuộc địa.
Mùa xuân và mùa hè năm 1924 là khoảng thời gian tràn ngập các sự kiện chính trị quan trọng đối với Người. Với tư cách là đại biểu đầu tiên tại nước Nga Xô-viết đến từ một thuộc địa xa xôi của Pháp, Người đã được mời tham dự nhiều diễn đàn quốc tế diễn ra ở Mát-xcơ-va – Đại hội III của Quốc tế Cứu tế Đỏ (Profintern), Đại hội lần thứ I của Tổ chức Quốc tế Cứu tế Cách mạng (MOPR), Đại hội IV của Quốc tế Thanh niên Cộng sản, Đại hội Phụ nữ Quốc tế. Sự kiện quan trọng nhất đối với Nguyễn Ái Quốc là việc tham gia công tác tại Đại hội V của Quốc tế Cộng sản diễn ra ở Mát-xcơ-va từ ngày 17 tháng 6 đến ngày 8 tháng 7. Tại Đại hội này, Người đã ba lần phát biểu: trong cuộc thảo luận về báo cáo hoạt động của Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản, tại ủy ban về vấn đề dân tộc và thuộc địa, và tại ủy ban về vấn đề nông nghiệp.
Vào ngày 29 tháng 7, trên tờ “Rabochaya Gazeta” (“Báo Lao động”) ở Mát-xcơ-va, cơ quan ngôn luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Nga (bôn-sê-vích), đã đăng tải một bài viết ngắn của Nguyễn Ái Quốc mang tiêu đề “51.000 người An Nam đã bị các nhà tư bản Pháp động viên”. Đi kèm với bài viết là bức chân dung của đại biểu Đông Dương do một họa sĩ vô danh thực hiện.
Tồn tại một bản dịch tiếng Việt của bài viết này được lưu trữ tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, nhưng bản dịch đó lại không nêu rõ nguồn gốc của tài liệu. Rất có thể ở Việt Nam người ta chưa biết rằng bài viết này từng được đăng trên tờ “Rabochaya Gazeta”. Nó không được đưa vào bộ Toàn tập Hồ Chí Minh, mặc dù bộ sách này đã bao gồm tất cả các tài liệu được biết đến có liên quan đến di sản văn học và báo chí của Người, kể cả những ghi chép chỉ gồm vài từ.