Biên bản cuộc họp cuối cùng giữa đoàn đại biểu Liên Xô do Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô L.I. Brezhnev, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô A.N. Kosygin và Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô N.V. Podgorny dẫn đầu, với đoàn đại biểu Việt Nam do Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam Lê Duẩn dẫn đầu về triển vọng xây dựng hòa bình tại Việt Nam. Ngày 30 tháng 10 năm 1975.
Thành phố Moskva - Ngày 30 tháng 10 năm 1975
Tuyệt mật
CUỘC HỌP CUỐI CÙNG của các đoàn đại biểu Liên Xô và Việt Nam
Ngày 30 tháng 10 năm 1975
Thành phần tham dự gồm các đồng chí như trong cuộc đàm phán ngày 28 tháng 10.
L.I. Brezhnev: Xin nhiệt liệt chào mừng đồng chí Lê Duẩn. Tôi nghĩ rằng cuộc trao đổi hôm nay của chúng ta không nên kéo dài, bởi vì tất cả các vấn đề phức tạp đã được thảo luận cụ thể rồi. Tôi tin tưởng rằng đồng chí Lê Duẩn và các đồng chí Việt Nam khác đã có một khoảng thời gian hữu ích tại đất nước chúng tôi. Niềm tin này được chia sẻ bởi tất cả các Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô.
Tôi sẽ cố gắng phát biểu ngắn gọn. Chúng tôi đã lắng nghe với sự quan tâm lớn bản báo cáo của đồng chí Lê Duẩn về tình hình ở Việt Nam, và đặc biệt là ở miền Nam đất nước. Chúng tôi đã học hỏi được rất nhiều từ thông tin này. Trong cuộc gặp gỡ giữa tôi và đồng chí ngày hôm qua, chúng ta cũng đã có một cuộc trao đổi mang tính chất chính trị và thiết thực. Ngày hôm qua, đồng chí Lê Thanh Nghị cũng đã gặp đồng chí A.N. Kosygin; các đồng chí Việt Nam cũng đã làm việc tại Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Liên Xô. Chúng tôi đã thảo luận chi tiết các khó khăn hiện nay ở Việt Nam, cả trong các cuộc trò chuyện với đồng chí và tại phiên họp của Bộ Chính trị Trung ương ĐCSLX. Chúng tôi không có ý định mặc cả với các bạn về quy mô viện trợ; chúng tôi cũng không muốn phàn nàn về những khó khăn của chính mình. Chúng tôi hy vọng rằng những người bạn Việt Nam tự hiểu rằng chúng tôi không hề dễ dàng gì. Về các yêu cầu của các bạn, tôi phải nói thế này: chúng tôi đồng ý cung cấp bổ sung 1 triệu tấn dầu mỏ và sản phẩm lọc dầu. Chúng tôi cũng đồng ý giúp các bạn xây dựng tuyến đường sắt để nối liền miền Nam Việt Nam với miền Bắc. Nếu không có sự kết nối như vậy, đất nước các bạn không thể tồn tại được.
Các bạn đã không sử dụng 200 triệu rúp từ khoản tín dụng mà chúng tôi đã dành cho kế hoạch 5 năm hiện tại. Chúng tôi hiểu rằng khoản tiền này đã được các bạn tính toán dưới hình thức nào đó vào các công trình đang dở dang. Do đó, chúng tôi quyết định cấp cho Việt Nam không phải là 1 tỷ, mà là 800 triệu rúp. Tôi nghĩ rằng các bạn sẽ đồng ý rằng trong hai năm tới, các bạn sẽ không thể giải ngân hết 800 triệu này. Chúng tôi sẽ theo dõi tiến độ thực hiện kế hoạch và nếu cần thiết, chúng tôi sẽ cấp thêm tín dụng bổ sung. Tôi nghĩ rằng chúng ta đã tìm ra câu trả lời cho ba vấn đề chính. Các vấn đề còn lại, xin giao cho các cơ quan có thẩm quyền của chúng tôi xem xét bổ sung.
A.N. Kosygin: Ví dụ như đối với việc phát triển công nghiệp nhẹ ở miền Nam Việt Nam.
L.I. Brezhnev: Đồng chí Lê Duẩn, tôi muốn nhấn mạnh điều này: chúng tôi có kinh nghiệm quản lý kinh tế không nhỏ và chúng tôi chia sẻ nó một cách vô tư, thắm thiết tình đồng chí với những người bạn. Việc cung cấp đầy đủ số lượng dầu mỏ, than đá, khí đốt, hỗ trợ xây dựng nhà máy luyện kim và phát triển nông nghiệp đều là những vấn đề không hề đơn giản. Do đó, chúng tôi dự định cử các chuyên gia của chúng tôi sang Việt Nam, cùng với các đồng chí đồng nghiệp Việt Nam xác định phương án giải quyết tốt nhất các vấn đề này, ước tính chi phí của các công trình dự kiến, v.v. Tôi muốn các bạn hiểu rằng chúng tôi xuất phát từ tình cảm tốt đẹp của mình đối với Việt Nam, từ mong muốn giúp đỡ các bạn một cách hiệu quả nhất trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế cấp bách. Chúng tôi không muốn những người bạn Việt Nam có ấn tượng rằng chúng tôi đang phớt lờ những vấn đề này. Nếu các chuyên gia Liên Xô và Việt Nam đi đến thống nhất chung rằng việc xây dựng nhà máy luyện kim là khả thi và hợp lý, chúng tôi sẽ tiến hành xây dựng. Đồng thời, chúng tôi không muốn việc xây dựng nhà máy trở thành gánh nặng cho ngân sách của Việt Nam. Và để tránh điều đó, cả các chuyên gia của chúng tôi và của các bạn phải tiến hành nghiên cứu chung một cách thấu đáo, đưa ra các khuyến nghị có chuyên môn cao. Hãy chờ đợi các kết luận đó và dựa trên cơ sở đó để quyết định ký kết thỏa thuận nào. Tôi nghĩ rằng nếu không có nền tảng đó thì việc ký kết thỏa thuận là vô nghĩa. Chúng tôi muốn đồng chí Lê Duẩn không rơi vào tình huống khó xử: hứa với đảng và nhân dân là sẽ xây dựng nhà máy, rồi sau đó hóa ra lại không thể thực hiện được lời hứa. Đó là những suy nghĩ mà tôi muốn bày tỏ trước khi chúng ta ký kết các văn kiện tổng kết đàm phán.
Lê Duẩn: Xin cho phép tôi được phát biểu đôi lời.
Tôi rất vui mừng trước quyết định của các đồng chí về việc cung cấp bổ sung cho chúng tôi thêm một triệu tấn sản phẩm dầu mỏ. Nếu không có các sản phẩm dầu mỏ này, thì tàu đánh cá, máy móc nông nghiệp hay phương tiện giao thông ở miền Nam đều không thể hoạt động được.
Tôi vô cùng biết ơn Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô về quyết định này.
Đối với tuyến đường sắt, rõ ràng là nó cực kỳ cần thiết để chúng ta gắn kết cả hai miền đất nước lại với nhau.
Đồng chí L.I. Brezhnev đã nhận xét rất đúng rằng trước khi xây dựng tổ hợp luyện kim, cần phải tiến hành nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình và thu thập các số liệu ban đầu.
L.I. Brezhnev: Đó là yêu cầu của phương pháp luận khoa học.
Lê Duẩn: Tôi chỉ suy nghĩ thế này: Nhật Bản không có bất kỳ nguồn nguyên liệu thô nào, thế mà họ sản xuất tới 100 triệu tấn thép mỗi năm. Chúng tôi có quặng sắt, hơn nữa chúng tôi có thể dựa vào toàn bộ khối xã hội chủ nghĩa. Tôi tin chắc rằng các đồng chí sẽ giúp đỡ chúng tôi về mặt này.
L.I. Brezhnev: Nhật Bản đã xây dựng các nhà máy của họ sau khi đã tiến hành các công trình nghiên cứu quy mô lớn. Người Nhật đã tính toán kỹ lưỡng họ sẽ mua quặng với giá nào, họ sẽ sử dụng số thép thu được ở đâu. Và chúng tôi cũng muốn cùng với các bạn tiến hành công tác nghiên cứu chuẩn bị một cách nghiêm túc.
A.N. Kosygin: Kinh nghiệm của tất cả các nước đều cho thấy sự cần thiết của công việc chuẩn bị trước đó. Đồng chí L.I. Brezhnev đã nói rất đúng rằng chúng tôi cũng không muốn những người bạn Việt Nam rơi vào tình huống bất lợi về mọi mặt khi bắt tay vào xây dựng một công trình quy mô lớn như vậy mà không có công tác chuẩn bị chu đáo.
Lê Duẩn: Chúng tôi hiểu điều đó.
A.N. Kosygin: Cần phải chú ý thêm một vấn đề nữa. Hiện nay thế giới đang gặp khó khăn rất lớn về lương thực. Cần phải đầu tư vốn vào việc phát triển nông nghiệp. Đây là nhiệm vụ số một.
Lê Duẩn: Để phát triển nông nghiệp, cũng cần phải đạt được cơ khí hóa nông nghiệp. Chúng tôi không thấy con đường nào khác.
N.V. Podgorny: Không thể xây dựng các nhà máy chỉ bằng một cái phất tay. Cần phải tiến hành các nghiên cứu nghiêm túc trước đó.
Lê Duẩn: Tôi đồng ý với các đồng chí. Tôi chỉ muốn bày tỏ niềm tin rằng các đồng chí sẽ giúp đỡ chúng tôi. Chúng tôi sẽ cố gắng tìm ra các phương pháp sử dụng hiệu quả hơn tất cả các khoản tín dụng của các đồng chí. Do đó, chúng tôi đang nghĩ đến việc phát triển sản xuất các loại cây trồng như cao su, ngô để đưa vào danh mục xuất khẩu của chúng tôi.
A.N. Kosygin: Nhiệm vụ chính là phải đảm bảo cho con người có cái ăn.
Lê Duẩn: Các đồng chí thân mến! Các đồng chí đã dành cho chúng tôi rất nhiều sự quan tâm, tìm hiểu chi tiết về những khó khăn và vấn đề mà chúng tôi đang phải đối mặt. Điều này cho thấy tình cảm sâu sắc, chân thành của các đồng chí dành cho Việt Nam. Khi trở về quê hương, chúng tôi sẽ báo cáo với Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam và tất cả các đảng viên về sự đón tiếp nồng ấm, sự thấu hiểu và quan tâm mà chúng tôi đã nhận được ở Liên Xô. Tình cảm anh em của các đồng chí củng cố mạnh mẽ niềm tin của chúng tôi vào việc tiếp tục mở rộng hợp tác giữa các đảng và các nước chúng ta.
Xin cho phép tôi một lần nữa bày tỏ lòng biết ơn chân thành từ đáy lòng.
Người ghi biên bản:
A.S. Voronin
R.L. Khamidulin
Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Lịch sử Hiện đại Nga (RGANI). Phông 80. Mục 1. Hồ sơ 529. Tờ 105-108. Bản gốc.