Bản ghi chép cuộc trò chuyện giữa Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô N.S. Khrushchev với Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh về tình hình ở Lào và quan hệ của Liên Xô với UAR (Cộng hòa Ả Rập Thống nhất). Ngày 3 tháng 7 năm 1959.

 

Thành phố Moscow, ngày 3 tháng 7 năm 1959

BẢN GHI CHÉP CUỘC TRÒ CHUYỆN GIỮA ĐỒNG CHÍ N.S. KHRUSHCHEV VÀ ĐỒNG CHÍ HỒ CHÍ MINH¹

Ngày 3 tháng 7 năm 1959, Moscow, Điện Kremlin.

Sau những lời chào hỏi lẫn nhau, đồng chí Hồ Chí Minh hỏi đồng chí Khrushchev rằng liệu các đồng chí Xô viết có ý định thực hiện kế hoạch 7 năm trong thời gian ngắn hơn, chẳng hạn như trong 5 năm hay không. Về nguyện vọng của nhân dân Xô viết muốn hoàn thành trước thời hạn kế hoạch 7 năm, đồng chí Hồ Chí Minh biết được qua các thông tin trên báo chí Xô viết.

Đồng chí Khrushchev kể cho đồng chí Hồ Chí Minh nghe về công việc lớn lao mà Ban Chấp hành Trung ương ĐCSLX và Chính phủ Xô viết đang tiến hành nhằm thực hiện thành công kế hoạch 7 năm. Sau hội nghị toàn thể tháng Sáu, nơi thảo luận các vấn đề liên quan đến việc đảm bảo thực hiện kế hoạch 7 năm, các hội nghị sẽ được tổ chức tại các nước cộng hòa như một biện pháp tổ chức quan trọng nhằm đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ của kế hoạch 7 năm. Không thể chối cãi rằng ở một số ngành, kế hoạch sẽ được hoàn thành trong thời gian ngắn hơn, nhưng Ban Chấp hành Trung ương ĐCSLX và Chính phủ Xô viết đang phấn đấu đảm bảo sự chuẩn bị tốt và tính nhịp nhàng trong việc thực hiện kế hoạch theo tất cả các chỉ tiêu.

Đồng chí Khrushchev kể về kinh nghiệm cay đắng của các đồng chí Trung Quốc, những người đã tính toán chưa thật kỹ lưỡng, vạch ra chương trình «nhảy vọt», nhưng cuối cùng đã không chịu nổi nhịp độ đã chọn và phải đối mặt với những khó khăn đặc biệt trầm trọng. Các đồng chí Trung Quốc đã biểu hiện sự kiêu ngạo và phạm những sai lầm lớn trong các vấn đề xây dựng kinh tế. Những sai lầm của họ là lời cảnh báo nghiêm túc cho tất cả chúng ta. Chúng ta không thể hành động theo cách như vậy. Đồng chí Khrushchev nhắc lại rằng vào thời của mình, Stalin đã phạm những sai lầm nghiêm trọng trong việc thực hiện tập thể hóa ở nước ta, và sau đó buộc phải lên tiếng với bài báo «Choáng váng vì thành tích», nhưng thực chất lúc đó làm gì có thành tích nào. Lúc bấy giờ đã làm không ít điều ngu ngốc, dung túng cho những hành động cực đoan thậm chí độc đoán, rồi sau đó buộc phải lùi bước. Chúng ta không có ý định lặp lại những sai lầm tương tự, đồng chí Khrushchev nói.

Đồng chí Hồ Chí Minh thông báo về sự phát triển kinh tế của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, rằng đã thu hoạch được vụ mùa bội thu, nền kinh tế quốc dân và công nghiệp của nước cộng hòa đang phát triển chậm nhưng có những thành tựu không thể chối cãi, rằng các đồng chí chuyên gia Xô viết đang giúp đỡ to lớn cho các đồng chí Việt Nam.

Đồng chí Hồ Chí Minh cho biết các đồng chí Việt Nam hiện đang chuẩn bị soạn thảo kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế quốc dân của nước cộng hòa và tha thiết đề nghị các đồng chí Xô viết giúp đỡ họ trong công việc này.

Tiếp đó, đồng chí Hồ Chí Minh kể về tình hình hiện nay ở Lào.

Đồng chí Hồ Chí Minh đề nghị đồng chí Khrushchev kể về tình hình ở Cộng hòa Ả Rập Thống nhất (UAR) và Iraq cũng như quan hệ của Liên Xô với các quốc gia này.

Đồng chí Khrushchev nói với đồng chí Hồ Chí Minh rằng Chính phủ Xô viết trước đây đã thông báo cho các chính phủ nước xã hội chủ nghĩa khác về thư tín diễn ra giữa các nhà lãnh đạo Liên Xô và Nasser¹.

Hiện nay chúng tôi có thông tin rằng Nasser đã thỏa thuận hoàn toàn với người Mỹ. Hiện tại ông ta không tiến hành tuyên truyền công khai chống lại chúng tôi, nhưng ở UAR, cuộc đấu tranh chống những người cộng sản vẫn tiếp tục. Cả trong quá khứ, chúng tôi đã biết Nasser là ai, nhưng chúng tôi vẫn ủng hộ ông ta, bởi vì điều đó là đúng đắn và hợp lý.

Đồng chí Khrushchev thông báo rằng các chuyên gia Xô viết đã thiết kế dự án xây dựng đập Aswan ở Ai Cập đã đạt được những thành công lớn. Chúng tôi đã đánh bại dự án của người Anh, và Nasser đã phê chuẩn dự án của Liên Xô chúng tôi. Việc chúng tôi cấp tín dụng cho UAR là có lợi cho chúng tôi cả về mặt chính trị lẫn kinh tế.

Đồng chí Hồ Chí Minh nói rằng ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, những người dân thường đặt câu hỏi với các nhà lãnh đạo của họ — tại sao Liên Xô vẫn tiếp tục giúp đỡ Nasser, nếu như hiện nay ông ta thể hiện là một kẻ chống cộng cực đoan?

Đồng chí Khrushchev nói rằng chúng tôi phải nhìn nhận sự việc một cách thực tế. Ngay từ trong quá khứ, chúng tôi đã biết bản chất của Nasser là gì, và mọi chuyện diễn ra ở Cộng hòa Ả Rập Thống nhất đều đúng như những gì chúng tôi dự đoán. Ông ta — Nasser — là kẻ chống cộng, chúng tôi đã biết và vẫn biết điều đó, nhưng chúng tôi muốn duy trì quan hệ bình thường với Cộng hòa Ả Rập Thống nhất. Chúng tôi đang tranh thủ sự cảm tình của người Ả Rập về phía mình.

Về tình hình ở Iraq — rất khó nói các sự kiện sẽ phát triển như thế nào trong tương lai. Hiện nay tình hình ở đó đang vững chắc, nhưng những người cộng sản Iraq đôi khi hành động chưa được suy nghĩ thấu đáo. Họ gây áp lực quá mức đối với Qasim¹, điều này là không đúng. Có cơ sở để cho rằng Nasser dự tính chấm dứt cuộc đấu tranh chống Qasim và đẩy ông ta vào con đường đàn áp những người cộng sản, rồi sau đó tự mình tìm cách tiêu diệt Qasim. Rất nhiều điều ở Iraq phụ thuộc vào lập trường và hành động của những người cộng sản Iraq. Điều quan trọng là trong quan hệ với Qasim, họ không được phép phạm sai lầm.

Đồng chí Hồ Chí Minh nói rằng ông hoàn toàn đồng ý với những đánh giá này và họ cũng hiểu tình hình ở Iraq như vậy.

Đồng chí Hồ Chí Minh hỏi đồng chí Khrushchev khi nào ông có thể sang thăm nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đồng chí Khrushchev giải thích với đồng chí Hồ Chí Minh rằng trong năm nay điều đó hoàn toàn không thể thực hiện được, vì ông phải dẫn đầu phái đoàn đảng và chính phủ sang thăm Ba Lan, sau đó ông phải đi các nước Bắc Âu, rồi tiếp theo là đi nghỉ phép. Có thể sẽ có cơ hội sang thăm Việt Nam vào năm sau.

Đồng chí Hồ Chí Minh bày tỏ mong muốn đồng chí Khrushchev đến thăm vào tháng 1 tháng 1960, vì đó là thời điểm thích hợp nhất xét về mặt điều kiện khí hậu.

Cuối cùng, đồng chí Khrushchev và đồng chí Hồ Chí Minh đã trao đổi ý kiến về chương trình chuyến thăm của đồng chí Hồ Chí Minh tại Liên Xô và các chuyến đi của ông đến các nước cộng hòa liên bang.

Đồng chí Hồ Chí Minh cảm ơn đồng chí Khrushchev về cuộc trò chuyện.

Người ghi chép cuộc trò chuyện: I. Medvedev³

RGANI. F. 52. Op. 1. D. 555. L. 89-92. Bản gốc.