QUYẾT NGHỊ CỦA ĐOÀN CHỦ TỊCH BAN CHẤP HÀNH QUỐC TẾ CỘNG SẢN
Vai trò lịch sử của Quốc tế Cộng sản – ra đời vào năm 1919 trong bối cảnh phần lớn các đảng công nhân cũ trước chiến tranh sụp đổ về mặt chính trị – là đã bảo vệ học thuyết Mác khỏi sự tầm thường hóa và bóp méo của các phần tử cơ hội chủ nghĩa trong phong trào công nhân; góp phần đoàn kết lực lượng tiên phong của những người công nhân ưu tú ở nhiều quốc gia thành các đảng công nhân chân chính; giúp họ huy động quần chúng lao động bảo vệ các lợi ích kinh tế và chính trị, đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít và cuộc chiến tranh do thế lực này mưu tính, cũng như ủng hộ Liên Xô làm thành trì cốt lõi chống lại chủ nghĩa phát xít. Quốc tế Cộng sản đã kịp thời vạch trần bản chất thực sự của "Hiệp ước chống Quốc tế Cộng sản" như một công cụ chuẩn bị chiến tranh của bọn Hít-le. Từ lâu trước khi chiến tranh nổ ra, tổ chức này đã không mệt mỏi phơi bày các hoạt động phá hoại đê tiện của bọn Hít-le ở nước ngoài, vốn bị che đậy bởi những luận điệu xuyên tạc về cái gọi là sự can thiệp của Quốc tế Cộng sản vào công việc nội bộ của các quốc gia đó.
Tuy nhiên, từ trước chiến tranh, ngày càng rõ thấy rằng khi tình hình chính trị trong nước và quốc tế ở mỗi nước trở nên phức tạp hơn, việc giải quyết các nhiệm vụ của phong trào công nhân từng quốc gia thông qua bất kỳ một trung tâm quốc tế nào sẽ vấp phải những trở ngại không thể vượt quá.
Sự khác biệt sâu sắc về con đường phát triển lịch sử giữa các quốc gia trên thế giới, tính chất khác nhau và thậm chí mâu thuẫn trong cấu trúc xã hội, sự chênh lệch về trình độ và nhịp độ phát triển chính trị - xã hội, và cuối cùng là mức độ giác ngộ cũng như tổ chức khác nhau của giai cấp công nhân, đã tạo ra những nhiệm vụ đặc thù riêng cho giai cấp công nhân ở mỗi nước.
Toàn bộ diễn biến sự kiện trong một phần tư thế kỷ qua cùng với những kinh nghiệm tích lũy của Quốc tế Cộng sản đã chứng minh một cách thuyết phục rằng: hình thức tổ chức liên minh công nhân do Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế Cộng sản lựa chọn vốn đáp ứng nhu cầu của giai đoạn đầu phục hưng phong trào công nhân, nhưng khi phong trào này lớn mạnh và các nhiệm vụ ở từng nước ngày càng phức tạp, hình thức đó dần trở nên lỗi thời, thậm chí còn kìm hãm sự phát triển và củng cố của các đảng công nhân quốc gia.
Cuộc chiến tranh thế giới do bọn Hít-le phát động càng làm nổi rõ sự khác biệt trong hoàn cảnh của từng nước, tạo ra một ranh giới rõ rệt giữa các quốc gia chịu ách thống trị bạo tàn của Hít-le với các dân tộc yêu chuộng tự do đã đoàn kết trong liên minh chống phát xít hùng mạnh. Trong khi ở các nước thuộc khối phát xít, nhiệm vụ cốt lõi của công nhân, người lao động và mọi tầng lớp lương thiện là dốc sức góp phần đánh bại khối này bằng cách phá hoại bộ máy chiến tranh từ bên trong và lật đổ các chính phủ gây chiến, thì ở các quốc gia thuộc liên minh chống phát xít, nghĩa vụ thiêng liêng của đông đảo quần chúng nhân dân – trước hết là giai cấp công nhân tiên tiến – là dốc toàn lực hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của các chính phủ nhằm nhanh chóng đập tan khối phát xít và bảo đảm sự hợp tác quốc tế trên nền tảng bình đẳng. Đồng thời, không thể bỏ qua thực tế rằng các quốc gia thuộc liên minh chống phát xít cũng có những nhiệm vụ riêng biệt. Chẳng hạn, tại các vùng lãnh thổ bị Hít-le chiếm đóng và mất đi độc lập chủ quyền, nhiệm vụ trọng tâm của công nhân tiên tiến và quần chúng nhân dân là phát triển đấu tranh vũ trang, tiến lên chiến tranh giải phóng dân tộc chống phát xít Đức.
Mặt khác, cuộc chiến tranh giải phóng của các dân tộc yêu chuộng tự do chống lại ách tà quyền Hít-le – vốn lôi cuốn đông đảo quần chúng không phân biệt chính kiến hay tôn giáo vào hàng ngũ liên minh chống phát xít – càng cho thấy rõ hơn rằng: tinh thần tự chủ toàn dân và việc huy động quần chúng để giành thắng cảnh nhanh chóng trước kẻ thù chỉ có thể được thực hiện một cách tốt nhất và hiệu quả nhất bởi đội tiên phong của phong trào công nhân ở mỗi nước trong khuôn khổ quốc gia của chính họ.
Ngay từ Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản năm 1935, khi đánh giá những biến đổi của tình hình quốc tế và phong trào công nhân đòi hỏi sự linh hoạt, tự chủ cao độ của các chi bộ trong việc giải quyết nhiệm vụ, Đoàn Chủ tịch Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản đã nhấn mạnh yêu cầu: khi giải quyết mọi vấn đề của phong trào công nhân, cần "phải xuất phát từ điều kiện và đặc điểm cụ thể của từng nước, đồng thời theo nguyên tắc là tránh can thiệp trực tiếp vào công việc nội bộ của các đảng cộng sản".
Quốc tế Cộng sản cũng đã hành động dựa trên những cân nhắc tương tự khi ghi nhận và chuẩn thuận quyết định tháng 11 năm 1940 của Đảng Cộng sản Hoa Kỳ về việc rút khỏi hàng ngũ Quốc tế Cộng sản.
Dưới ánh sáng học thuyết của các bậc thầy chủ nghĩa Mác - Lênin, những người cộng sản chưa bao giờ gắn bó cực đoan với các hình thức tổ chức đã lỗi thời. Họ luôn đặt hình thức và phương thức hoạt động của phong trào công nhân phục vụ cho lợi ích chính trị cốt lõi của toàn phong trào, phù hợp với hoàn cảnh lịch sử cụ thể và các nhiệm vụ thực tiễn đặt ra. Họ luôn ghi nhớ tấm gương của Các Mác vĩ đại: khi Hội đồng Công nhân Quốc tế (Quốc tế I) hoàn thành sứ mệnh lịch sử là đặt nền móng cho sự phát triển của các đảng công nhân ở châu Âu và châu Mỹ, đáp ứng nhu cầu tất yếu phải thành lập các đảng công nhân quốc gia mang tính quần chúng, Mác đã quyết định giải tán Quốc tế I vì hình thức tổ chức đó không còn phù hợp nữa.
Xuất phát từ những lý do trên, đồng thời ghi nhận sự trưởng thành về chính trị của các đảng cộng sản và đội ngũ cán bộ lãnh đạo tại từng quốc gia, cũng như việc một số chi bộ trong thời gian chiến tranh đã đặt vấn đề giải tán Quốc tế Cộng sản với tư cách là trung tâm lãnh đạo phong trào công nhân quốc tế; trong bối cảnh chiến tranh thế giới không thể triệu tập đại hội, Đoàn Chủ tịch Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản xin trình các chi bộ phê chuẩn đề xuất sau đây:
Giải thể Quốc tế Cộng sản với tư cách là trung tâm lãnh đạo của phong trào công nhân quốc tế, đồng thời miễn cho các chi bộ mọi nghĩa vụ phát sinh từ điều lệ và các nghị quyết của các đại hội Quốc tế Cộng sản.
Đoàn Chủ tịch Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản kêu gọi toàn thể lực lượng trung thành với Quốc tế Cộng sản tập trung toàn lực vào việc hỗ trợ tối đa và tham gia tích cực vào cuộc chiến tranh giải phóng của các dân tộc và nhà nước thuộc liên minh chống phát xít, nhằm nhanh chóng tiêu diệt kẻ thù tử địch của người lao động là chủ nghĩa phát xít Đức cùng các đồng minh và chư hầu của chúng.
CÁC THÀNH VIÊN ĐOÀN CHỦ TỊCH BAN CHẤP HÀNH QUỐC TẾ CỘNG SẢN: GOTTWALD, DIMITROV, ZHDANOV, KOLAROV, KOPLENIG, KUUSINEN, MANUINSKY, MARTY, PIECK, THOREZ, FLORIN, ERCOLI
Cùng tham gia Quyết định này là đại diện các đảng cộng sản: BIANCO (Ý), DOLORES IBARRURI (Tây Ban Nha), LEHTINEN (Phần Lan), PAUKER (Romania), RAKOSI (Hungary).
Moskva, ngày 15 tháng 5 năm 1943
